Online behandelen of face-to-face?

17-03-2021

Bovenstaand LinkedIn-bericht zag ik half december voorbijkomen. Fijn dat er aandacht is voor hoe de cliëntengroep in de ggz geraakt wordt door de maatregelen. De oproep om in gesprek te gaan met je cliënt kan ik ook alleen maar onderschrijven. Maar dat devies, face-to-face waar mogelijk, digitaal waar nodig, waarop is dat gebaseerd vroeg ik mij meteen af? Er wordt heel veel gezegd over online behandelen en digitale zorg, maar ik mis dan vaak de onderbouwing en de nuance.

Enquête
Half december waren wij net in de afrondende fase van een grote enquête onder meer dan 4000 cliënten van GGz Centraal, Altrecht en het UMCU afdeling psychiatrie, waarin we juist zicht wilden krijgen op deze vraag; wat vinden onze cliënten eigenlijk van de zorg op afstand die we hebben geboden en hoe zouden zij hun vervolgbehandeling willen voortzetten? Wij waren positief verrast door de resultaten. Driekwart van de cliënten (76%) gaf aan dat hun behandeling was omgezet naar een vorm op afstand, zoals via telefoon of beeldbellen. Van hen wil meer dan de helft (58%) de behandeling op afstand voortzetten, ook als een afspraak op locatie weer mogelijk is.  Waarbij het overgrote deel een blended vorm zou willen. Ook de contacten op afstand zelf werden gewaardeerd door cliënten; twee van de drie cliënten vonden deze prettig en meer dan de helft van de cliënten vond het contact even goed als bij een fysiek contact (verwijzing naar bericht). Minstens zo belangrijk was dat tussen de groepen cliënten de verschillen gering waren. In elke cliëntengroep, bijvoorbeeld cliënten met een angststoornis of een persoonlijkheidsstoornis, was er een aandeel enthousiastelingen, een aandeel gematigd positieven en een aandeel criticasters. Deze resultaten tonen dat de positieve en minder positieve ervaringen niet toe te schrijven zijn aan een specifieke groep binnen de GGz. Dit pleit voor nuance in het debat en bovenal voor het leveren van maatwerk door het bespreken van de opties voor digitale behandeling met de cliënt.

Terug naar fysieke consulten
Wat we nu om ons heen zien is echter dat we alweer grotendeels terugveren naar onze oude gebruiken van fysieke consulten zodra dat kan. Dat mag, uiteraard, maar liever niet uit gewoonte. Bij voorkeur bespreek je met je cliënt de verschillende opties en kom je samen tot een afgewogen keuze. Er kunnen vele redenen zijn waarom een digitaal contact juist een uitkomst of juist helemaal niet prettig is, redenen die je niet weet als je het niet vraagt. Niet iedereen is enthousiast over digitale zorg en niet iedereen is er mee geholpen!

Overleg met je cliënt
De pandemie gaat hopelijk voorbij, maar de digitale zorg gaat niet meer weg. In plaats van terugveren naar het oude uit gewoonte of omdat het nog niet werkt zoals we gewend zijn, kunnen we beter de blik op de toekomst richten. Door in gesprek te gaan met onze cliënten over hoe de behandeling vorm te geven, leren we bovendien over de wensen, voorkeuren en achterliggende redenen. Deze kennis en onze ervaringen, van behandelaren en cliënten, zouden mede moeten bepalen waar innovatie, ontwikkeling en onderzoek op gericht gaat worden.

Het afgelopen jaar hebben we een enorme hoeveelheid creativiteit en inventiviteit getoond; we hebben met zijn allen, behandelaar en cliënt, met veel lef geoefend en uitgeprobeerd en het is nu belangrijk om deze houding van samen ervaren en leren te continueren.

Als we samen blijven zoeken naar wat het beste werkt, komen we tot de beste oplossingen voor in de dagelijkse praktijk. Dat brengt de zorg vooruit.

Barbara Montagne,
klinisch psycholoog