Verantwoord beeldbellen in de zorg

07-06-2020

Door de coronacrisis heeft behandeling via beeldbellen een vlucht genomen. Vraag is echter wel welke applicaties hiervoor geschikt zijn, gezien de gevoelige (medische) informatie die hier uitgewisseld wordt. Om een gedegen keuze te kunnen maken welke applicatie voor jou geschikt is, heeft de KNMG een mooi overzicht gemaakt.

Beschikbare toepassingen
Er zijn meerdere toepassingen voor beeldbellen beschikbaar. Het verdient altijd de voorkeur om de meest veilige en gecertificeerde toepassing te gebruiken. Het is niet altijd mogelijk om in deze crisistijd van specifiek voor de zorg ontwikkelde toepassingen gebruik te maken. Dat betekent echter niet dat andere vormen van beeldbellen niet mogelijk zijn.

Overzicht zorgtoepassingen
Er zijn speciaal voor de zorg ontwikkelde toepassingen voor beeldbellen beschikbaar. Naar verwachting is bij de ontwikkeling hiervan gelet op de wettelijke eisen en normen voor het uitwisselen van gevoelige zorginformatie. Die eisen en normen vloeien met name voort uit de AVG en uit de NEN- en ISO-normen voor informatiebeveiliging in de zorg.

Zonder hierbij uitputtend te willen zijn, noemen wij hier enkele voorbeelden van dergelijke zorgtoepassingen, zoals BeterDichtbij, Webcamconsult, FaceTalk, Zaurus, Quli, Mobilea Beeldzorg en WeSeeDo. LHV, InEen en NHG hebben gezamenlijk een overzicht gemaakt van bestaande zorgtoepassingen en andere beeldbelapplicaties, waarin deze op verschillende criteria zijn vergeleken.

Zakelijke beeldbeltoepassingen
Sommige beeldbeltoepassingen worden specifiek voor de zakelijke markt al dan niet gratis aangeboden door commerciële bedrijven. Deze zakelijke toepassingen zijn niet specifiek ontwikkeld voor de zorg. Het is dan ook niet altijd duidelijk in hoeverre deze toepassingen voldoende veilig zijn voor het gebruik in de zorg. Het advies is hierbij om te kiezen voor betaalde opties. Bij de ontwikkeling van betaalde opties zijn meestal gerichte afspraken gemaakt over de opslag en uitwisseling van gegevens. Wie gratis toepassingen gebruikt, betaalt vaak met zijn data. Enkele voorbeelden van zakelijke beeldbeltoepassingen zijn Zoom, WebEx, Skype voor bedrijven/Microsoft Teams, Whereby en Google Hangouts.

Consumententoepassingen
Veel gebruikte consumententoepassingen als Skype, Facebook Messenger en WhatsApp voldoen mogelijk niet aan alle beveiligingseisen die wet- en regelgeving stellen aan het uitwisselen van gezondheidsinformatie. Als het niet anders kan, kun je deze toepassingen gebruiken, maar gebruik veiliger toepassingen als die voorhanden zijn.

Als je niet weet of de toepassing die je wilt gebruiken voldoende veilig is, is het van belang de patiënt vooraf te informeren dat de communicatie mogelijk niet voldoende beveiligd zal plaatsvinden. De patiënt moet hiermee hebben ingestemd. Advies is na elk gesprek de chathistorie te wissen.

Algemene aandachtspunten bij beeldbellen met patiënten

 Zorg dat je over voldoende patiëntgegevens beschikt
Indien je de patiënt kent, beschik je waarschijnlijk over voldoende medische informatie om via online contact een verantwoord medisch advies aan de patiënt te geven. Wanneer je de patiënt (nog) niet kent, dien je zelf een zorgvuldige afweging te maken of de patiënt geholpen kan worden via online contact, dus zonder dat een lichamelijk onderzoek bij de patiënt mogelijk is. Maar het kan zijn dat de patiënt je wel voldoende informatie kan verstrekken of je hebt toegang tot medische gegevens over deze patiënt, bijvoorbeeld via het LSP. Verifieer in alle gevallen altijd welke medicatie de patiënt gebruikt.

Informeer de patiënt over de totstandkoming van jouw advies
Geef duidelijk aan dat het advies is gebaseerd op de door de patiënt gepresenteerde gegevens en eventueel de beschikbare dossiergegevens. Als je niet de eigen (huis)arts van de patiënt bent, zorg dan dat de eigen (huis)arts van de patiënt wordt geïnformeerd over het aan de patiënt gegeven advies. En wijs de patiënt erop wanneer hij contact moet zoeken met zijn eigen (huis)arts.

Stel de identiteit van de patiënt vast
Zo kun je ook in het dossier van deze patiënt vastleggen dat er een consult op afstand heeft plaatsgevonden en aangeven of er voorbehouden moeten worden gemaakt bij het vaststellen van de diagnose. Tevens kun je in het dossier vastleggen dat de patiënt heeft ingestemd met deze wijze van advisering. Vaststellen van de identiteit is ook nodig om het consult te kunnen declareren bij de zorgverzekeraar. De NZa heeft de regeling voor online consulten in verband met het coronavirus verruimd.