De rol van de psycholoog in de acute keten

25-05-2021

Begin 2020 startte ik als GIOS op de acute opnamekliniek volwassenen. Collega’s en opleidingsgenoten vroegen zich hardop af wat ik daar ging doen; ‘In een acute opnamekliniek wordt toch geen psychologische behandeling geboden?’ Zelf had ik ook nog geen idee hoe mijn werkzaamheden eruit zouden gaan zien.
Binnen ProPersona bleek er onvoldoende eenduidigheid t.a.v. de rol en taakdifferentiatie van de psycholoog binnen de acute keten waardoor het afhankelijk was van de lokale mores en de affiniteit van de betrokken psycholoog, welke taken opgepakt werden. Ook bleek het lastig psychologen te enthousiasmeren voor een baan in de acute keten waardoor er beperkte mogelijkheden waren om psychologen op te leiden. Met als gevolg dat niet alle patiënten gedurende de acute fase toegang hadden tot psychologische behandelingen. Als onderdeel van mijn opleiding kreeg ik het verzoek een adviesdocument te schrijven over de rol en positionering van de psycholoog in de acute keten (crisisdienst, IHT, ADB en opname kliniek).

Onderzoek
Om tot de aanbevelingen te komen, heb ik allereerst contact gezocht met collega’s van andere instellingen, zij herkenden het probleem. Vervolgens dook ik in de verschillende documenten; beroepsprofiel (GZ/KP), modellen (IHT en HIC) en richtlijnen/zorgstandaarden van de verschillende psychische stoornissen en sprak ik met een aantal prominente collega’s uit het land die werkzaam zijn in de acute keten. Tot slot heb ik een enquête verspreid onder diverse disciplines, werkzaam in de acute keten van vier verschillende instellingen.

Resultaten
Op basis van het onderzoek concluderen we dat de psycholoog een duidelijke meerwaarde heeft binnen de acute keten! Het reikt te ver om hier alle resultaten te bespreken, wel wil ik er een aantal uitlichten: In alle geraadpleegde richtlijnen en zorgstandaarden wordt beschreven dat psychologische behandeling in de acute fase geïndiceerd is. Dit wordt ook zo gevoeld in het werkveld; 95% van alle respondenten op de enquête is van mening dat de psycholoog een meerwaarde heeft binnen de acute keten en 80% geeft aan dat een patiënt gedurende de acute fase zelf om psychologische ondersteuning heeft gevraagd. Met name diagnostiek, indicatiestelling en psychologische behandeling van patiënt en het systeem wordt als rol gezien. Qua behandeling ziet het werkveld vooral mogelijkheden bij trauma, systeemproblematiek, persoonlijkheidsproblematiek, depressie en suïcidaliteit en in mindere mate bij bipolaire stoornissen en psychose. Voor deze laatste twee stoornissen lijkt het medisch denken nog te overheersen terwijl de wetenschappelijke evidentie en richtlijnen aantonen dat psychologische behandeling van meerwaarde is, ook in de acute fase. Het geven van intervisie, training en ondersteuning van het behandelteam wordt eveneens als belangrijke taak van de psycholoog gezien.

Hoe verder
Op basis van het onderzoek zijn negen aanbevelingen geformuleerd. De implementatie hiervan vraagt om een cultuurverandering, die niet alleen met een structuuroplossing te bereiken is. Gegeven het feit dat collega’s van andere instellingen eveneens worstelen met de positionering van de psycholoog binnen de acute keten, reiken de resultaten van dit onderzoek verder dan een enkele instelling. Laten we onze krachten bundelen zodat alle patiënten in de acute fase toegang hebben tot psychologische richtlijn behandeling.

Wil je reageren? Doe dit naar: M.van.den.Wildenberg@propersona.nl

Maralke van den Wildenberg,
gz-psycholoog in opleiding tot specialist