Opleidelingen hebben een eigen stem

10-01-2019



In de pauze van onze eerste GZ-opleidingsdag zei een klasgenootje op een samenzweerderige en duidelijk geërgerde toon tegen mij: “Het lijkt net alsof we allemaal kleine prinsjes en prinsesjes zijn en we daar vooral heel dankbaar voor moeten zijn maar we hebben hier niks te zeggen. En als we dan straks klaar zijn, worden we bekroond met een BIG-registratie. Wat een heisa, dit wist ik allemaal niet toen ik ooit begon met mijn psychologie studie, 14 jaar geleden…”.

Nee niemand wist dat; daar hadden we geen college over. Tot het einde van je studie, vanuit de wandelgangen werd ineens duidelijk dat je nog niet helemaal ‘af’ was als je het gewatermerkte papiertje in je handen had. Eerst werkervaring opdoen, hard werken dan kom je vanzelf wel in die generalistische GZ-opleiding terecht en word je ingeschreven in het BIG-register. Om jezelf vervolgens te gaan specialiseren door de KP- of de KNP-opleiding te volgen. Middels dit opleidingssysteem kan de kwaliteit van psychische zorg worden gewaarborgd, gemonitord en zo nodig, bijgeschaafd.

Tenminste, dat was het idee. Ongeveer 20 jaar geleden bedacht en gaandeweg onderhevig geweest aan veranderingen. Is het nu tijd voor een grote verbouwing of volstaat een likje verf nog steeds?

De vacatures voor GZ psychologen en specialisten zijn in 2018 gestegen tot een duizelingwekkend aantal. De regering besloot dat er meer opleidingsplekken beschikbaar moeten komen voor deze postdoctorale studies. Een zege! Maar om die -nog steeds- schaarse plekken te bemachtigen, moeten vele offers gemaakt worden en worstelen psychologen zich door de vaak intransparante selectieprocedures heen. Collegialiteit maakt ineens plaats voor rivaliteit.

Ondertussen hebben sommige master-psychologen (soms jaren) een baan die formeel door een gz-psycholoog gedaan zou moeten worden. De eindverantwoordelijkheid blijft bij een gz-psycholoog, met vaak hoge werkdruk en weinig tijd voor inhoudelijk toezicht. Aan de hightech term ‘verlengde arm constructie’ of wat ouderwetsere ‘dakpanconstructie’ zijn deze gekunstelde banen te herkennen.

In ons land is inmiddels een veelzijdig aanbod van (gespecialiseerde) zorg te krijgen of in te kopen waar meestal psychologen werkzaam zijn, met elk hun eigen focus en werkervaring met verschillende problematiek. De werkervaring loopt dan ook sterk uiteen als je vervolgens begint met een post-masteropleiding. Het lesaanbod is per definitie generalistisch in de GZ-opleiding en de inspraak van de mensen die de opleiding volgen, is minimaal. De evaluaties die iedere opleideling dient in te vullen na een afgerond onderdeel van de opleiding, is altijd achteraf en het blijft gissen of je opvolger ervan profiteert.
Kortom; het opleidingssysteem kan in ieder geval wel een nieuw kleurtje gebruiken, iets moderner en wat meer passend bij de praktijk. Of een verbouwing op z’n plaats is; daar moeten we collectief iets van vinden.

Inmiddels zijn er diverse opleidelingen (gz en kp) vanuit verschillende routes verenigd door de NVGzP. Allen met een enthousiaste frisse blik in de ogen, die tot de conclusie zijn gekomen dat het tijd is voor een geluid van binnenuit. De boventoon is optimistisch, het belang is groot, het constructief werken aan een verbetering van het opleidingssysteem is een hele klus. Eerst moeten de opleidelingen een stem krijgen; zij hebben de ervaring en staan met de voeten in de klei. We beginnen 2019 met deze nieuwe stem; de Kamer van Opleidelingen. Hoe jij als opleideling je mening kan delen? We laten het je snel weten….

Freya van der Meer
Psycholoog, in opleiding tot gz-psycholoog