Implementatie kwaliteitsstandaarden GGZ van start

20-06-2019



Onlangs zijn meerdere kwaliteitsstandaarden tripartiet (te weten door zorgverzekeraars, zorgaanbieders en beroepsbeoefenaren) aangeboden aan het Zorginstituut Nederland. Na toetsing van deze standaarden aan het toetsingskader, worden deze standaarden opgenomen in het register van Zorginstituut Nederland. Opname in dit register maakt dat deze kwaliteitsstandaarden formeel onderdeel zijn van de professionele standaard en zodoende toegepast dienen te worden in het werkveld.

Om jou iets meer te laten weten van deze kwaliteitsstandaarden en de toepassing daarvan, heeft de NVGzP dit bericht ontwikkeld. Meerdere berichten zullen volgen, aangezien nu de implementatie van deze kwaliteitsstandaarden, landelijk en regionaal, op het programma staat.

Kwaliteitsstandaarden
Volgens de definitie van het Zorginstituut Nederland beschrijft een kwaliteitsstandaard in algemene termen wat goede zorg is vanuit het perspectief van de patiënt. Zowel richtlijnen, zorgstandaarden als generieke modules vallen onder de verzamelnaam ‘kwaliteitsstandaard’.

Een zorgstandaard biedt voor álle professionals, patiënten en hun naasten een kapstok door te beschrijven hoe integrale zorg bij een bepaalde aandoening er uit ziet vanuit het perspectief van de patiënt (beschrijving optimale zorg). Een zorgstandaard beschrijft alle fases waar een patiënt mee te maken krijgt (of kan krijgen) voor een bepaalde psychische aandoening. In een zorgstandaard komt niet alleen een groot aantal mogelijke zorgproblemen aan de orde, maar wordt ook expliciet de organisatie van het zorgproces beschreven.

Een richtlijn is een document met aanbevelingen voor de diagnostiek en behandeling van patiënten met psychische aandoeningen, gebruikmakend van wetenschappelijk onderzoek, aangevuld met expertise en ervaringen van professionals, patiënten en naasten. Voor specifieke situaties gebruiken professionals de richtlijnen die relevant zijn voor hun specifieke beroepsgroep. Die gaan specifieker dan de zorgstandaard in op wat er op dát moment aan zorg geleverd kan worden (beschrijving minimale zorg). Aan één zorgstandaard kunnen dus meerdere richtlijnen ten grondslag liggen (bijvoorbeeld de NHG-richtlijnen van huisartsen, een MDR, opgesteld door psychiaters en psychologen, richtlijnen voor verpleegkundigen, etc.).

Een generieke module biedt, net als een zorgstandaard, professionals, patiënten en naasten een kapstok door te beschrijven hoe integrale zorg er uit ziet vanuit het perspectief van een patiënt. Het verschil tussen een zorgstandaard en een generieke module is dat een zorgstandaard stoornisspecifiek is en een generieke module juist zorgcomponenten of zorgonderwerpen beschrijft die relevant zijn voor meerdere psychische aandoeningen. De zorg die wordt beschreven in een generieke module kan, afhankelijk van de aandoening, in één of meerdere fases van het zorgproces van toepassing zijn.

Zorgstandaarden, richtlijnen en generieke modules vormen een eenheid. Hiermee kunnen de professional en de patiënt samen de behandeling vormgeven.

Gebruik van de kwaliteitsstandaard door zorgprofessionals en patiënten
Zorgstandaarden en generieke modules vormen samen met multidisciplinaire richtlijnen, wet- en regelgeving en beroepsethiek de basis voor de zorgprofessional om tot goede zorg te komen (de professionele standaard). De zorgprofessional kan er beargumenteerd van afwijken als – naar zijn oordeel en in samenspraak met de patiënt – de belangen van de patiënt daarmee beter zijn gediend vanwege diens specifieke situatie en voorkeuren.

De toepassing van professionele standaarden komt voort uit het Burgerlijk wetboek, artikel 453. Daarin staat dat de hulpverlener bij zijn werkzaamheden ‘de zorg van een goed hulpverlener in acht moet nemen en daarbij handelt in overeenstemming met de op hem rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de voor hulpverleners geldende professionele standaard.’

Bestaande praktijk en vernieuwingen
Een kwaliteitsstandaard beschrijft grotendeels de bestaande praktijk ten aanzien van de zorg voor mensen met psychische klachten en aandoeningen. In de standaard zijn verwijzingen opgenomen naar onderliggende richtlijnen en veldnormen van de afzonderlijke beroepsgroepen. Zo is de standaard voor een groot deel al ingebed in het dagelijks werk van de zorgprofessional.

Deels bevat de kwaliteitsstandaard nieuwe elementen, of komen bestaande elementen prominenter naar voren in de inhoud en organisatie van zorg. De kwaliteitsstandaard is geschreven vanuit het perspectief van de patiënt en diens naaste. Aandacht voor herstel en eigen regie komen daardoor nadrukkelijker aan bod dan in bijvoorbeeld richtlijnen; gezamenlijke besluitvorming (Shared Decision Making) over de behandeling door patiënt en professional vormt in alle kwaliteitstandaarden een kernelement. Andere elementen zijn bijvoorbeeld de wijze waarop de verschillende zorgonderwerpen met elkaar in verband gebracht worden (multidisciplinair en integraal), het betrekken van naasten en ervaringsdeskundigen en het monitoren van de behandeling.

Stand van zaken implementatie kwaliteitsstandaarden
Nu de eerste set van kwaliteitsstandaarden tripartiet aangeboden is aan Zorginstituut Nederland, komt de focus meer te liggen op de implementatie van de kwaliteitsstandaarden in het werkveld. Naast de verantwoordelijkheid van de NVGzP om haar leden hierover te informeren, is de NVGzP ook bezig om samen met andere relevante stakeholders te bekijken welke (extra) activiteiten en instrumenten noodzakelijk zijn om professionals te ondersteunen en te faciliteren om de kwaliteitsstandaarden te implementeren in het dagelijks werk (voor zover dit nog niet is gedaan).

De komende weken worden deze gesprekken voortgezet en zal dit moeten resulteren in een landelijk activiteitenplan. Naast deze gesprekken binnen Akwa GGZ, is de NVGzP ook met andere beroepsverenigingen aan het bekijken hoe ze haar leden hierin optimaal kan faciliteren.

Belangrijke bronnen
Register ZiN
Alle kwaliteitsstandaarden zorgbreed zijn opgenomen in het register van het Zorginstituut Nederland. Klik hier om naar dit register te gaan.
GGZ Standaarden
Alle kwaliteitsstandaarden die gelden voor de geestelijke gezondheidszorg zijn (binnenkort) terug te vinden op de website www.ggzstandaarden.nl.
Akwa GGZ
Meer informatie over de aanleiding en het gebruik van kwaliteitsstandaarden, kun je vinden op de website van Akwa GGZ.