Casus regiebehandelaar

03-07-2019

Casus
Je bent GZ-psycholoog en werkzaam in de zorglijn Angst en Depressie van een GGZ-instelling. Als regiebehandelaar ben je verantwoordelijk voor de ambulante behandeling van een cliënt met een gegeneraliseerde angststoornis, secundaire dysthymie en problemen met het reguleren van agressie.
Het behandelteam bestaat naast jou uit drie basispsychologen, een psychotherapeut, een collega GZ-psycholoog en een psychiater (die voor meerdere teams binnen de instelling werkt).

Van de psychotherapeut hoor je dat hij en zijn cliënt vragen hebben over de door de psychiater voorgeschreven medicatie, onder meer vanwege forse bijwerkingen van deze medicatie die de cliënt heeft ervaren in het verleden. De psychotherapeut legt dit bij jou neer, omdat de psychiater geen bevredigende antwoorden geeft op vragen van hem en cliënt.  Bij het doornemen van het dossier schrik je van de zeer summiere notities van de psychiater. Deze geven geen duidelijk beeld van het beleid van de psychiater. Evenmin blijkt dat hij cliënt volgens de in de instelling geldende protocollen heeft geïnformeerd.

Je spreekt de psychiater aan op zijn gebrekkige dossiervoering en informatieverstrekking aan cliënt en de psychotherapeut. De psychiater verontschuldigt zich op basis van een te drukke agenda en te grote caseload en belooft beterschap. Desondanks blijkt bij een latere controle van het dossier en navraag bij psychotherapeut en cliënt, dat de psychiater zijn werkwijze niet heeft aangepast.

Vanwege de risico’s die je ziet in de werkwijze van de psychiater, ben je van plan hem opnieuw hierop aan te spreken. Je vraagt je af wat je vanuit je verantwoordelijkheid als regiebehandelaar moet doen, als ook deze stap geen effect sorteert. Je vindt het lastig en aarzelt omdat je nog maar kort werkzaam bent in de instelling, terwijl de psychiater een lange staat van dienst heeft.

Bespreking
Deze casus gaat, net als die in ons vorige blog van april, over de verhouding tussen de verantwoordelijkheid van de regiebehandelaar en die van medebehandelaars. Daarbij focussen we hier op de naleving van de dossierplicht, de informatieplicht tegenover de cliënt en de informatieoverdracht tussen behandelaars en niet zozeer op het zorginhoudelijke aspect.

Dit praktijkgeval laat zien dat nakoming van genoemde verplichtingen mede de kwaliteit van de zorg bepaalt. Uit de de Wet Kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz) volgt dat de instelling er verantwoordelijk voor is dat de zorg op een dusdanige manier wordt georganiseerd dat de randvoorwaarden voor goede zorg aanwezig zijn. Het Kwaliteitsstatuut (KS) omschrijft deze verantwoordelijkheid van de GGZ-instelling als volgt:

De GGZ-instelling is verantwoordelijk voor de organisatie van de zorgverlening en de monitoring daarvan op zodanige wijze dat er sprake is van een veilige zorgomgeving.

De rol van de instelling
De verantwoordelijkheid van de instelling voor de randvoorwaarden van de zorg houdt ook in dat zij de naleving van dossierplicht, informatieplicht tegenover de cliënt en de informatieoverdracht tussen behandelaars borgt.

Hierbij moet je denken aan duidelijke werkafspraken over de informatieverstrekking aan de cliënt: wie verstrekt welke informatie, de informatieplicht bij afwijking van het behandelplan etc. Daarnaast mag van de zorginstelling worden verwacht dat zij de behandelaars faciliteert in de nakoming van verplichtingen, bijvoorbeeld met formats voor informatieverstrekking, toegankelijke en overzichtelijke dossiers. Tevens moet de instelling het toezicht op de nakoming van verplichtingen regelen.

Het uitgangspunt bij de inrichting van de organisatie moet zijn dat de behandelaars zelf verantwoordelijk zijn voor de informatieverstrekking over hun behandeling, de verslaglegging en informatieoverdracht aan andere behandelaars/de regiebehandelaar. Hierop zijn zij persoonlijk aan te spreken door de zorginstelling, de cliënt als ook de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd en tuchtcolleges.

De rol van de regiebehandelaar
Waar het gaat om de dossiervoering bepaalt het KS expliciet dat de regiebehandelaar erop toe ziet dat deze aan de gestelde eisen voldoet.

Over het toezicht op de nakoming van de informatieplicht tegenover de cliënt en informatieoverdracht bevat het KS geen specifieke regeling. Wel bepaalt het KS dat de regiebehandelaar actief is in het vergaren van informatie van andere behandelaars én dat de behandelaars hieraan mee moeten werken.  Daarnaast moet hij toetsen of activiteiten van de behandelaars bijdragen aan de behandeling van de patiënt en passen binnen het behandelplan.

Met andere woorden: uit het KS volgt dat de regiebehandelaar niet alleen moet nagaan of het vakinhoudelijke handelen van een behandelaars bijdraagt aan de goede zorg, waaronder de behandeling, passend binnen het behandelplan. Maar ook dat hij in actie komt als het functioneren van een behandelaar op het vlak van de randvoorwaarden, zoals informatieoverdracht aan de regiebehandelaar en de informatieplicht ten opzichte van de cliënt, een risico vormt voor de goede zorg.  Voor de duidelijkheid: dit betekent niet dat regiebehandelaar verantwoordelijk is of wordt voor het handelen en nalaten van de behandelaar.  Laatstgenoemde blijft hiervoor zelf volledig verantwoordelijk en is hierop dus ook tuchtrechtelijk aan te spreken. De regiebehandelaar is verantwoordelijk voor de regie oftewel voor het goede verloop van het proces.

Positie van de regiebehandelaar in deze casus
Het is duidelijk dat de psychiater in deze casus zijn verplichtingen niet nakomt en dat deze nalatigheid een bedreiging vormt voor de goede zorg aan de cliënt.
Dat betekent dat de regiebehandelaar niet kan volstaan met het aanspreken van de psychiater. Hij zal afspraken met de psychiater moeten maken over verbeteringen en zal op de nakoming hiervan moeten toezien. Daarbij moet het voor de psychiater helder zijn dat de regiebehandelaar bij het uitblijven van verbetering het management zal inlichten.

Uit deze casus blijkt dat de regiebehandelaar de GGZ-instelling nodig heeft om zijn verantwoordelijkheid waar te kunnen maken. Zo is het van belang dat de zorginstelling voor situaties als deze bepaalt dat de regiebehandelaar het management informeert én dat het management vervolgens de noodzakelijke maatregelen treft.  Een dergelijke regeling geeft de regiebehandelaar een formele basis bij escalatie en draagt eraan bij dat de zorginstelling haar verantwoordelijkheid neemt.

Samengevat

  • Een behandelaar is altijd zelf verantwoordelijk voor zijn eigen handelen en dus ook de informatieverstrekking aan zijn cliënt, de dossiervoering en de informatieoverdracht aan andere behandelaars.
  • De instelling is verantwoordelijk voor een dekkend KS en het faciliteren van de uitvoering daarvan. Als ook voor een goede rugdekking van zijn regiebehandelaren.
  • Een regiebehandelaar ziet toe op de juiste uitvoering van het (behandel)proces en is verantwoordelijk voor het aanspreken van een (mede)behandelaar op omissies in de uitvoering en het aanspreken van het management van de instelling op het ontbreken van de noodzakelijke faciliteiten voor een adequate uitvoering.

 Aanbevelingen

  1. Check het KS van je instelling/praktijk en procesbeschrijvingen op de bepalingen over verantwoordelijkheden van de regiebehandelaar, medebehandelaars én de instelling/ praktijk met betrekking tot informatieverstrekking aan de cliënt, de dossiervoering en de informatieoverdracht aan andere behandelaars.
  2. Maak eventuele ontbrekende of onduidelijke bepalingen bespreekbaar met het management en verzoek dit duidelijk op te nemen in het KS.
  3. Bespreek de rol(verdeling) en verantwoordelijkheden regelmatig in algemene zin in teamverband en in specifieke zin op casusniveau met je medebehandelaars.
  4. Zoek rugdekking van je management en verzoek het management op te treden, als je constateert dat er iets niet goed gaat.Heb je vragen naar aanleiding van deze blog of wil je ervaringen delen, stuur dan een mail naar bureau@nvgzp.nl.

Annemarie Smilde, specialist gezondheidsrecht VvAA
Gastdocent GZ-opleiding RINO Zuid

Henk Brans, Klinisch psycholoog BIG, regiebehandelaar GGZ
Docent GZ-opleiding RINO Zuid en RINO Groep