Boekrecensie: Van kwetsuur naar litteken

03-09-2020


Auteurs:
  Nicole Vliegen, Eileen Tang en Patrick Meurs

Recensent: Moniek Coorn-Baaij (Klinisch Psycholoog, Cognitief gedragstherapeut)

Steekwoorden: complex trauma, hechting, speltherapie, psychotherapie, aan te raden voor ouders en hulpverleners, trauma-sensitieve aanpak, systemische context, goed leesbaar

“First regulate, then relate” (Perry, 2016) loopt als rode draad door dit boek, waarbij zowel de biologische aspecten als de psychologische aspecten van complex trauma belicht worden. Dit boek biedt wetenschappelijk onderbouwde inzichten over hoe moeilijke ervaringen tijdens de eerste levensfase de ontwikkeling van een kind kunnen beïnvloeden en welke ontwikkeling deze kinderen vervolgens kunnen doormaken. Er wordt veel gerefereerd aan het werk van Bessel van der Kolk, Alicia Liebermann en Bruce Perry. Het boek bestaat uit twee heldere, afgekaderde onderdelen, te weten ontwikkeling en behandeling. Het eerste gedeelte gaat vooral in op de wetenschappelijke inzichten rondom ontwikkeling van kinderen en het ontstaan van complex trauma (ook vaak ontwikkeling- of gehechtheidstrauma genoemd), waarbij er ook veel aandacht is voor de (adoptie/pleeg)ouders van kinderen met complex trauma. Het gedrag van kinderen met complex trauma is vaak zo ingewikkeld dat dit ook veel vraagt van hun opvoeders en impact heeft op de gezinnen waar deze kinderen opgroeien. Er is dus zowel aandacht voor de individuele aspecten als de systemische context. Het tweede gedeelte van dit boek belicht aspecten in de behandeling van deze kinderen en het werken met kinderen (en hun opvoeders) in de spelkamer.

Inkijk in de meerwaarde en uitwerking van spelpsychotherapie
Het boek leest makkelijk weg doordat het zowel voor hulpverleners als ouders geschreven is. Veel begrippen en theorieën worden helder uitgelegd, zonder dat het te simpel wordt gemaakt. Het boek heeft een logische opbouw waarin de hoofdstukken mooi op elkaar aanhaken, maar er ook aan onderdelen van de eerdere hoofdstukken gerefereerd wordt. Door het hele boek staan uitspraken van beroemde personen die bepaalde aspecten van de tekst highlighten, maar deze waren mijn inziens niet nodig omdat de tekst zelf al helder genoeg is zonder al te veel uit te weiden.

In alle hoofdstukken wordt de theorie ondersteund met veel praktijkvoorbeelden van vijf kinderen die in het eerste hoofdstuk geïntroduceerd worden. Zeker bij de hoofdstukken over behandeling geeft het een mooi inkijkje in de meerwaarde en uitwerking van spelpsychotherapie. Knap hierbij is dat dit heel begrijpelijk en goed te volgen beschreven is. Dit boek geeft mooi de kracht weer van het belang van werken met spel en spelbeelden. Hoewel ik mij hier al bewust van ben, hebben de concrete uitwerkingen van de behandeling mij wel weer scherper gemaakt op de waarde van spel, maar ook het steeds herhalende spel zoals verstoppertje en wat dit voor deze kinderen kan betekenen.

Met veel zon, water op het goede moment en wat extra voedingsstof, kan een kwetsbaar plantje immers groeien
Hoewel kinderen met complex trauma zeer uiteenlopende problematieken ontwikkelen en er geen pasklare behandeling is, hebben de auteurs toch getracht om een tienpunten-programma voor een trauma-sensitieve samenleving te geven, waarin onder andere aandacht is voor het eerst helpen bij de ontregeling, de impact op de context, het zorgvuldig luisteren naar verhalen over tekortkomingen aan zorg en wantrouwen voor blits-oplossingen. Vooral willen de auteurs de boodschap meegeven om elke sprankel van hoop te koesteren: “Met veel zon, water op het goede moment, en wat extra voedingsstof, kan een kwetsbaar plantje immers groeien” sluit het boek  af. Een hele mooie, inspirerende afsluiter en take home message van de auteurs!

Wil je het boek ook lezen? Bestel het bij uitgeverij Pelckmans Pro via deze link.