Boekrecensie: Handboek Psychiatrie en Filosofie

18-12-2020


Auteurs:
Damiaan Denys & Gerben Meynen (redactie)

Recensent: Annemarie Mulder, gz-psycholoog

Steekwoorden: Filosofie, verdiepend, reflectie, handboek

“Denken over psychiatrie kan enkel in de taal van de filosofie” schrijft psychiater en filosoof Damiaan Denys in het voorwoord van het nieuwe ‘Handboek Psychiatrie en Filosofie’ (2020). De psychiatrie maakt meer dan ooit deel uit van de samenleving en Denys betoogt zelfs dat de psychiatrie als metafoor kan worden gezien voor ons bestaan en welzijn, en de lacune vult van verdwenen religies en ideologieën. “We drukken ons psychisch lijden uit in termen van psychische stoornissen en rechtvaardigen ons lijden door ziekte.”

Te belangrijke kwesties om aan voorbij te gaan
Maar wat is dan precies ziek en gezond en wie bepaalt dat? Wanneer gaat normaal menselijk lijden over in een psychiatrische stoornis? Welk mensbeeld en welk wereldbeeld gaan schuil achter de keuzes die we maken binnen de geestelijke gezondheidszorg? Hoe kunnen we weten hoe de ander iets beleeft en is het überhaupt mogelijk om ons hier een beeld van te vormen? Het denken over deze en nog vele andere kwesties behoort wellicht niet tot de dagelijkse praktijk van de psychiater of psycholoog, die vaak opgeslokt wordt door de hectiek van het vak. Ook binnen de opleidingen is de aandacht voor filosofie en wijsbegeerte beperkt. Toch zijn deze kwesties te belangrijk om aan voorbij te gaan, vonden ook de samenstellers van dit nieuwe handboek.

De moeite van het lezen waard
In dit handboek wordt een overzicht gegeven van de huidige stand van zaken op het wetenschapsgebied van de filosofie, voor zover die relevant is voor de psychiatrie, en verschillende vooraanstaande onderzoekers leverden een bijdrage. Het boek bestaat uit een verzameling op zichzelf staande hoofdstukken, die onderverdeeld zijn in vier deelgebieden: classificatie en diagnostiek, wijsbegeerte van de geest en de neurowetenschappen, fenomenologie van de psychopathologie en tot slot psychiatrische ethiek. Hierbij zijn sommige hoofstukken voor de psycholoog vermoedelijk toegankelijker en aansprekender dan andere, zoals bijvoorbeeld het zeer lezenswaardige hoofdstuk ‘Psychiatrische stoornissen zijn geen hersenstoornissen’ van Judy Luigjes en Sanneke de Haan of het hoofdstuk van de inmiddels bekende en populaire Vlaamse klinisch psycholoog Paul Verhaeghe over Psychoneuro-endocrino-immunologie (PNEI). Desondanks zijn ook de meer filosofische teksten de moeite van het lezen meer dan waard.

Verrijkende en verdiepende ervaring
Dit boek nodigt de lezer uit even afstand te nemen van het pragmatisch handelen van het dagelijkse werk en een meer beschouwend standpunt in te nemen ten aanzien van het eigen vakgebied en zelfs het eigen mens-zijn. Wie daar de tijd en moeite voor neemt, kan rekenen op een verrijkende en verdiepende ervaring, die het denken scherpt en verfijnt. Zoals Denys schrijft: “De vragen die de samenleving stelt aan de psychiatrie zijn grootser dan ooit”; aan ons de taak om deze vragen niet lichtzinnig op te vatten.

Wil je het boek ook lezen? Bestel het bij uitgeverij Boom via deze link.