Boekrecensie ‘Compassievol Leven’

06-05-2020

Een mindfulness-based verdiepingsprogramma

Auteurs: Erik van den Brink en Frits Koster
Recensent: Margit de Jong (Psycholoog i.o. tot GZ-psycholoog)
Steekwoorden: zelfcompassie, mindfulness, imaginaties, geschikt voor cliënten

Praktische gids
‘Wellicht is alles wat er aan verschrikking leeft
in diepste wezen wel niets anders
dan iets wat onze liefde nodig heeft’
(Rainer Maria Rilke, 1904)

Bovenstaande is één van de vele quotes die de auteurs gebruiken om hoofdstukken in te luiden, die buitengewoon goed aansluiten op de inhoud. Compassievol Leven is een praktische gids die de compassietraining stap voor stap beschrijft. De training kan worden gebruikt als een verdieping op basistrainingen in mindfulness. Voorkennis en ervaring over mindfulness is daarbij wel een vereiste om met de training aan de slag te gaan.

CFT – drie emotieregulatiesytstemen
Compassievol Leven is gebaseerd op de Compassion Focussed Therapy (CFT) waarvan Paul Gilbert de grondlegger is, hij heeft dan ook het voorwoord geschreven voor de Nederlandse training ontwikkeld door Erik van der Brink en Frits Koster. De theorie is gebaseerd op de inmiddels voor therapeuten vaak wel bekende theorie van het geëvolueerde brein, die drie lagen omvat (het reptielenbrein, het oude zoogdierenbrein en het nieuwe zoogdierenbrein). In de CFT wordt uitgegaan van drie emotieregulatiesystemen: het gevaarsysteem, het jaagsysteem en het zorg- en kalmeringssysteem. Deze systemen hebben allen een invloed op onze overleving en dienen over het algeheel in balans te zijn. Mensen zijn in staat om vanuit het nieuwe brein overal gevaren en tekorten te zien, hetgeen het vaak moeilijk maakt om terug te keren in ons zorg- en kalmeringssysteem. Compasssiegerichte therapie is erop gericht dit systeem verder te ontwikkelen en meer ruimte te geven. Zoals in de inleiding beschreven “compassie is het vermogen ons betrokken te voelen bij pijn en lijden, zowel van onszelf als van anderen. Het gaat samen met de wens deze pijn en dit lijden te verlichten en de bereidheid daarin verantwoordelijkheid te nemen”.

Mooie aanvulling op de derde generatie (cognitieve) gedragstherapieën
Het boek is mede door het eenvoudige taalgebruik voor iedereen met interesse in het onderwerp goed leesbaar. De auteurs hebben het eerste hoofdstuk gebruikt voor het uiteenzetten van het theoretisch kader en de wetenschappelijke onderbouwing van de theorie. Hoofdstuk twee, het grootste deel van het boek, bevat de oefeningen en theorie voor de praktijk. Ik vond de opbouw per sessie erg duidelijk en prettig om mee te werken. Alle geleide oefeningen en werkbladen zijn online beschikbaar, waardoor ze gemakkelijk in te zetten zijn in de praktijk. Compassiegerichte therapie is transdiagnostisch inzetbaar en een mijn inziens erg mooie aanvulling op de derde generatie (cognitieve) gedragstherapieën.

Concluderend zou ik dit boek aanraden aan collega’s om in te zetten in de praktijk van de geestelijke gezondheidszorg. Daarnaast is het ook zeker aan te raden om zelf het boek en de bijbehorende oefeningen te doorlopen om meer (zelf)compassie te ontwikkelen en met mildheid naar onszelf en de wereld te kijken.

Wil je het boek ook lezen? Bestel het bij uitgeverij Boom via deze link.