Boekrecensie ‘Beter worden in je vak’

08-06-2020

Systematische zelfreflectie voor professionals in de GGZ

Auteur: Anton Hafkenscheid
Recensent: Marinka van Wingerden (GZ-psycholoog)
Steekwoorden: zelfreflectie, systematisch, monitorinstrumenten, verdiepend voor elke GGZ-professional

GGZ-professionals hebben nauwelijks meer tijd voor zelfreflectie. Door de schaarste aan tijd voor reflectie wordt de toevlucht bij niet goed lopende behandeling al snel gezocht in standaardverklaring. Hoe kom je als GGZ-professional toe aan zelfreflectie in deze tijd? Door systematische zelfreflectie. Daar gaat dit boek van Anton Hafkendscheid over. Hij geeft aan dat je beter kunt worden in je vak door als behandelaar op een systematische manier te reflecteren. Anton Hafkenscheid is klinisch psycholoog/psychotherapeut bij het Sinaï Centrum en docent aan diverse postdoctorale opleidingen. Hij heeft jarenlang geëxperimenteerd met monitorinstrumenten voor systematische zelfreflectie en legt met dit boek, via deze instrumenten, de focus op een weloverwogen en bewuste uitoefening van het vak.

Leidraad voor de monitorinstrumenten voor zelfreflectie
In het boek wordt eerst het referentiekader-overstijgend hulpverleningsmodel beschreven en de drie pijlers die het hart vormen van elke vorm van GGZ-hulpverlening: emotionele band, behandeldoelen en behandeltaken. Deze vormen, samen met relatiedefinitie, dan ook de leidraad voor de monitorinstrumenten voor zelfreflectie en worden achtereenvolgens besproken. De relatiedefinitie omvat wat hulpvrager en hulpverlener ten opzichte van elkaar voelen, maar ook hoe zij zich ten opzichte van elkaar gedragen. Omdat hier kennis van de communicatieleer voor nodig is, wordt hier ook een hoofdstuk aan besteed. De hoofdstukken zijn om die reden uitvoerig en lopen logisch op elkaar over. Voorbeelden van een aantal instrumenten, dat beschreven worden zijn bijvoorbeeld: Vragenlijst Invulling Therapiecontact, Therapeut Tevredenheidsschaal en het Werkblad Beïnvloedingsboodschappen. Leuk is dat deze door aanschaf van het boek kosteloos te downloaden zijn!

Als startend psycholoog zicht hebben waarom behandelingen soms niet lopen
Het boek is uitgebreid en legt veel uit. De monitorinstrumenten worden allemaal beschreven aan de hand van korte gespreksinteracties tussen behandelaar en patiënt, waardoor er meer herkenning ontstaat. Wel worden regelmatig abstracte termen gebruikt, waardoor de leesbaarheid iets verminderd. Het goed willen begrijpen zorgt ervoor dat je soms dingen opnieuw moet lezen. Dit is het wel waard.
Enerzijds kan ik mij voorstellen dat de systematische manier van zelfreflectie zoals beschreven in dit boek, beter aansluit bij meer ervaren psychologen die bijvoorbeeld al bekend zijn met zelfreflectie binnen bijvoorbeeld supervisies. Anderzijds als je je inzet om het boek te lezen en te begrijpen, kan door het gebruik van de monitorinstrumenten het juist zorgen dat je als startend psycholoog meer zicht hebt in waarom behandelingen soms niet lopen zoals je verwacht, waardoor je sneller/beter in je vak wordt. De beschreven meetinstrumenten in het boek helpen je als behandelaar om de wijze waarop de behandelaar de patiënt en de behandelrelatie beleeft systematisch in kaart te brengen en dat is zeker innovatief, omdat reflecteren op dit moment vooral erg vrij gebeurt.

De moeite waard
Kortom een boek dat zeker de moeite waard is om te lezen, maar waar je wel even voor moet gaan zitten. Het is een meerwaarde voor elke GGZ-professional die meer (in)zicht wil krijgen in het behandelproces aan de hand van zelf in te vullen monitorinstrumenten.

Wil je het boek ook lezen?
Bestel het bij uitgeverij Boom via deze link.
Nog geen lid van de NVGzP? Word nu lid en ontvang het boek gratis als welkomstgeschenk!