Boekrecensie: Autisme is niet blauw, smurfen wel

04-01-2021

Auteur: Peter Vermeulen

Recensent:
Hanneke Schuurmans (klinisch psycholoog)

Steekwoorden: populair-wetenschappelijk, opinie, leest makkelijk weg, humor

‘Autisme epidemie’
‘Computernerds, verstrooide professoren, kunstzinnige buitenbeentjes, gepassioneerde hobbyisten en knullige echtgenoten, het zijn tegenwoordig allemaal autisten’. Vermeulen betoogt in zijn boek ‘Autisme is niet blauw, smurfen wel’ dat er sprake is van een ‘autisme-epidemie’: over geen enkele stoornis is zoveel onderzocht en gepubliceerd als over autisme. Maar deze popularisering heeft geleid tot een inflatie van de term autisme, er is een wildgroei aan simplistische, stereotiepe en foutieve ideeën over autisme in omloop. De kern van Vermeulens boodschap is dat we terug moeten naar een ‘klein autisme’, terug naar de essentie ervan. Die essentie is, zoals Vermeulen al in zijn eerste boek 30 jaar geleden schreef, een ‘absolute manier van denken in een relatieve wereld’. Autisme is een label voor een specifieke stoornis in het brein, meer bepaald een stoornis in het spontaan, onbewust en snel gebruiken van context om de wereld te voorspellen en te begrijpen. Mensen met autisme delen deze denkstijl, ongeacht diversiteit in gedrag. Autisme is dus een etiket voor een brein dat niet werkt zoals de meeste breinen.

Autisme is een rijk palet aan kleuren
De titel van het boek refereert aan het ‘blauw kleuren’ van wereld autismedag, geïnitieerd door Autism Speaks, een controversiële Amerikaanse belangenorganisatie die autisme als een epidemie ziet die uitgeroeid moet worden. Maar autisme is niet blauw, aldus Vermeulen. ‘De manier waarop autisme kleur krijgt bij elke persoon is heel erg divers, omdat het gemengd wordt met al die andere persoonskenmerken die een mens tot een uniek wezen maken. Autisme is een rijk palet aan kleuren. En dus is autisme niet blauw. Smurfen zijn blauw.’

Politiek correcte termen voor autisme zijn niet autismevriendelijk
Autisme is niet blauw bundelt ‘politiek incorrecte verhalen over autisme’, waarin onder andere betoogd wordt dat politiek correcte termen voor autisme niet autismevriendelijk zijn. Het boek leest zelf ook als een, bijna politiek, pamflet. Vermeulen stelt zichzelf en zijn collega’s als opdracht voor de komende jaren het vinden van een evenwicht tussen focussen op datgene wat autisme en de mensen die het hebben zo anders maakt en inzoomen op wat zij gemeenschappelijk hebben met mensen zonder autisme. Het streven naar ‘neuroharmonie’ waarbij het autisme van mensen niet minder maar ook niet meer aandacht krijgt dan nodig is. Een klein autisme, maar ook weer niet té klein!

Populair wetenschappelijk geschreven
‘Autisme is niet blauw’ is een bundeling van columns uit het tijdschrift van Autisme Centraal, aangevuld met nieuwe teksten. Het boek leest lekker vlot, het is populair wetenschappelijk geschreven, maar wél terdege onderbouwd. Vermeulen heeft een prettige schrijfstijl, met duidelijke boodschappen en de nodige humor. Een minpunt aan het boek is dat hij zijn boodschap tamelijk vaak herhaalt, soms komt dit doordat het een bundeling van columns is, maar soms ook is er binnen een column veel herhaling. Ondanks dat is het boek een leerzame aanrader voor een breed publiek.

Wil je het boek ook lezen? Bestel het bij uitgeverij Pelckmans Pro via deze link.