Boekrecensie: Acceptance & Commitment Therapy bij kinderen en jongeren

23-06-2020

Auteur: Monique Samsen & Janneke de Heus
Recensent: Marlot Burmanje (psycholoog)
Trefwoorden: acceptance & commitment therapy / praktisch toepasbaar / beeldend / toegankelijk / werkbladen en oefeningen / breed inzetbaar / 8-18 jaar

“Kinderen groeien op met de overtuiging dat de weg naar een fijn leven alleen toegankelijk is wanneer je vreselijk hard je best doet en veel zelfvertrouwen hebt. Maar leidt deze route echt naar een gelukkig leven?” Vanuit deze visie heeft dit praktische werkboek als doel kinderen verschillende richtingen te laten zien op de weg naar hun toekomstdromen, zodat ze onbevangen en nieuwsgierig kunnen blijven en niet gevangen raken in hun gedachten en gevoelens. Oftewel: “Feel the fear and do it anyway!”

Toepassingen vanuit ACT4kids
Het boek start met een korte maar heldere inleiding in het gedachtegoed van Acceptance & Commitment Therapy (ACT) en toepassingen vanuit het ACT4kids model. Daarnaast wordt ingegaan op het bepalen van de richting van het traject met als metafoor een eiland, met daarop bijvoorbeeld ‘de Villa van het Verleden’, ‘het Waardeer-meer’, ‘Tips-voor-mezelf-camping’ en ‘de Brug naar wat komen gaat’. De tweede helft van het boek richt zich op de praktische toepassing.
De zes uitgangspunten van ACT, die als doel hebben om psychische flexibiliteit te vergroten, worden weergegeven aan de hand van de volgende figuren: het hart, de boom, de uil, het zelf, de kat en de olifant. Hierbij wordt een prettige vertaalslag gemaakt van de theorie voor volwassenen naar kinderen en jongeren, waarbij gebruik wordt gemaakt van simpele, verhalende uitleg, korte praktische oefeningen en vooral veel heldere en tot de verbeelding sprekende metaforen die de theorie veel kracht bij zetten. De oefeningen zijn speels van opzet en zijn er vooral op gericht de ervaring van het kind aan te spreken. Zo wordt een beroep gedaan op verschillende zintuigen met opdrachten rondom mindfulness, mentaliserend vermogen en creatieve vaardigheden, gecombineerd met verhalen, afbeeldingen en filmtips. Om een indruk te geven van enkele oefeningen en metaforen: het weerbericht, hartenwens, de ballonbuik, de probleemmachine, een huis vol deuren en met je hoofd aan de wandel.

Open-source: werkbladen en illustraties ook digitaal beschikbaar
Het boek heeft een prettige opbouw zonder grote lappen tekst of ingewikkelde modellen, en is daardoor laagdrempelig en vlot te lezen. De layout is overzichtelijk, oefeningen zijn gemakkelijk terug te vinden en worden ondersteund met leuke illustraties door Hester de Grift. Tussendoor wordt de lezer gestimuleerd vanuit de rol als begeleider na te gaan wat een opdracht oproept of welke houding een kind daarbij van jou nodig heeft. Voor wie zich verder wil verdiepen in de achterliggende theorie en visie van ACT, worden er uitvoerige leestips gegeven. Volgens het open-source principe van ACT, zijn de werkbladen en illustraties ook digitaal beschikbaar. In de bijlage volgt nog een kort sessie-overzicht van het groepsprotocol ACT4kids.

Simpele doeltreffende oefeningen vanuit de ACT-visie
Concluderend is dit boek zeker aan te raden voor wie direct aan de slag wil met simpele maar doeltreffende oefeningen vanuit de ACT-visie. Aangezien de opdrachten prima los te gebruiken zijn, is de toepassing breed en kan naast de zorg ook gedacht worden aan settings zoals het onderwijs, sport-/hobbyclubs of opvoeding thuis. Vanwege de eenvoud en toegankelijkheid is deze schatkist aan oefeningen zowel voor starters als ervaren therapeuten goed in te zetten. Dus zoals de schrijvers zeggen: Gewoon doen!

Wil je het boek ook lezen? Bestel het bij uitgeverij Bohn Stafleu van Lochem (BSL) via deze link.