Maak je HART voor de GGZ

20-01-2016


Remke van Staveren

De druppel? Voor mij was dat het interview met Masja Schakenbos, destijds kinder- en jeugdpsychologe,  nu bijna een jaar geleden. Het was zaterdagochtend, ik lag nog op mijn bed en las het volgende op mijn iPad:

Het kwik-fitmodel

‘Elke dag vulde ik in hoeveel cliënten ik sprak, hoeveel ik opschreef, hoeveel telefoontjes ik pleegde, hoeveel e-mails ik stuurde. Elke minuut moest in het systeem, elke minuut moest worden verantwoord – anders kreeg de instelling er niet voor betaald. (…) Niemand vroeg: goh, wat voor een soort behandelingen geef jij eigenlijk? Niemand wilde weten of ik wel goed genoeg was. Het enige wat er aan me werd gevraagd, was: hoeveel cliënten heb je vandaag gezien?

Mannen en vrouwen van adviesbureaus liepen geregeld door de instelling. Een van die mannen hield op een dag een presentatie. Hij stond voor zijn powerpoint en zei: weet je wat wij gaan doen? We voeren een kwik-fitmodel in. We richten een adhd-poli op en dan doen we met elk kind een soort apk-keuring. Tjak, tjak, tjak. Een snelle screening. En daar rolt dan de diagnose uit: adhd of niet. In zijn ogen was dat de oplossing. Er zouden meer cliënten binnenkomen en ze zouden er ook weer snel uit zijn – precies wat ze wilden. Maar dit gaat over kwetsbare kinderen. Ik vond het zo verkeerd.’

(Masja Schakenbos in ‘Tjak, tjak, volgende patiënt: de ontsporing van de ggz’ in een interview door Maud Effting in de Volkskrant van 13 februari 2015)

Hoeveel van ons zullen zich niet herkend hebben in dit ten hemel schreiende verhaal? Ik in ieder geval wel! Masja is inmiddels weer aan het werk, maar nu als zelfstandig gevestigd psychologe. Noodgedwongen doet ze ook niet meer het werk dat haar passie heeft, namelijk de kinder- en jeugdpsychologie. Zonde, voor alle partijen.

Klagen aan de koffieautomaat. We kunnen het allemaal, ik in ieder geval wel. Over de zoveelste reorganisatie, de administratieve last, de goedkope, klachtgerichte zorg, de DBC minutenteller, de snelle mannen en vrouwen van de adviesbureautjes met hun – kuch – kwik-fitmodel. En zelfs: klagen over de koffieautomaat zelf. Vroeger, ja, vroeger, had je keus uit acht luxe koffies, nu zijn er nog maar twee knoppen over: koffie en heet water.

We hebben een keus

Die dag was het klaar. Ik nam een beslissing. We hebben een keus. Ik heb een keus! Wil ik blijven klagen? Afwachten tot het tij keert en de politiek, de zorgverzekeraars, GGZ Nederland, de NVGzP of de eigen directie inzien dat het zo niet langer kan? Ik kan ook erkennen dat ik een probleem heb, dat dit mijn probleem is en dat ik als zorgverlener zelf verantwoordelijk ben voor de kwaliteit van zorg. Verbeter de zorg, begin bij jezelf.

Natuurlijk, zorg kost geld. De zorg moet ook in de toekomst betaalbaar blijven willen we überhaupt zorg kunnen blijven bieden. Dat begrijpen we allemaal. Maar aan de noodkreten in de (sociale) media te zien willen we ook terug naar de menselijke maat, en vakbekwame (wetenschappelijk verantwoorde), compassievolle zorg bieden. Terug naar onze passie, naar de reden waarom we ooit in de zorg zijn gaan werken: om onze cliënten te helpen herstellen. Zinnig, zuinig én zorgzaam.

Goede zorg is niet duurder, maar levert juist geld op

Het was al langer bekend: richt je op de kosten en de kwaliteit gaat omlaag, richt je op de kwaliteit en de kosten gaan omlaag.

Goede zorg hoeft niet altijd meer te kosten, sterker nog, goede zorg levert op termijn tijd en dus geld op. Luisteren is daar een prachtig voorbeeld van. De moeite nemen om écht naar de cliënt te luisteren kost in eerste instantie meer tijd. Maar wie echt luistert, merkt dat hij zijn investering later dubbel en dwars terugverdient. Luisteren stelt ons in staat om een persoonlijke diagnose te stellen, het behandelplan op maat te maken, en een betere relatie met de cliënt op te bouwen, wat op zich al helend werkt. Het is niets nieuws, dat weet ik. Maar waarom moeten we daar dan zo hard voor strijden?

De zorg (blijven) geven zoals je die zelf ook graag zou willen ontvangen, wie wil dat niet? In deze tijd? Juist nu! Doe geen concessies aan de kwaliteit. Zinnig, zuinig én zorgzaam ? Het kan. Laten we samen werken aan een duurzame, betere ggz! Daar hebben we dan wel de héle ggz voor nodig: bottom-up, top-down en in de volle breedte. Inspiratie nodig? Kom dan naar op het symposium HART voor de GGZ op 15 maart. Maak je  HART voor de GGZ.

Remke van Staveren is psychiater, ambassadeur voor Compassion for Care en initiatiefneemster van HART voor de GGZ. Zij werkt in een FACT-team.

Op 15 maart vindt het symposium, HART voor de GGZ plaats. Klik hier  voor meer informatie en aanmelding. NVGzP-leden die tevens lid zijn van VvAA krijgen € 40 korting op de toegang tot dit congres. 

Op het symposium zal het nieuwe boek van Remke van Staveren worden gepubliceerd: HART voor de GGZ, werken met compassie in een nieuwe ggz. (de Tijdstroom).