Hoofdbehandelaarschap niet alleen voor specialisten!

14-04-2014


Wibke Franzen

Over een jaar kan het al zo ver zijn: alleen nog klinisch psychologen en psychiaters zijn hoofdbehandelaar in de gespecialiseerde GGZ. De gz-psycholoog en de psychotherapeut keren dan mogelijk terug in een positie zoals in hun opleidingstijd, ze werken onder supervisie, worden vier keer per behandeltraject gecontroleerd door een specialist. Dit is het plan van het ministerie van VWS.  

Waarom? VWS brengt dit beleid als kwaliteitsverbetering, het NIP geeft te kennen dat ze blij zijn dat er eindelijk duidelijkheid is over wie waar hoofdbehandelaar mag zijn. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie ondersteunt dit plan. Gek genoeg hoor en lees ik amper protest vanuit de gz-psychologen en psychotherapeuten. Misschien lijkt de verandering nog te ver weg? Of zijn er psychiaters en klinisch psychologen die graag hun collega’s willen controleren en accepteren dat ze dan zelf minder tijd hebben om te behandelen? En worden de meeste beroepsverenigingen nauwelijks actief omdat ze er zowel voor gz-psychologen als klinisch psychologen zijn en daarom geen positie willen betrekken?

Weten de zorgverzekeraars dat de GGZ door deze verandering een flink stuk duurder wordt? Ik kan deze ontwikkeling niet volgen omdat ze niet passen bij alle andere beleidstrends waarin we proberen de zorg efficiënter, toegankelijker en goedkoper te maken.

Gz-psycholoog is zelfstandig professional

De gz-psycholoog en de psychotherapeut zijn opgeleid om zelfstandig te kunnen diagnosticeren en behandelen en volgens mij functioneren deze beroepsgroepen over het algemeen goed. Dus waarom worden onze bevoegdheden dan ingetrokken? [In mijn opleidingstijd werd me uitgelegd dat een gz-psycholoog generalist is en een klinisch psycholoog een specialist, vergelijkbaar met de rolverdeling tussen huisarts en specialist in de somatiek. Het zou toch absurd zijn als de politiek zou invoeren dat de specialist de huisarts in de praktijk komt controleren? Nee, een huisarts doet wat hij zelf kan zelf en als het complexer wordt verwijst hij door. Dat doen wij ook binnen de GGZ.] Als zelfstanddige professionals weten wij wat we zelf kunnen doen en wanneer we specialisten erbij moeten betrekken. Op momenten van crisis, bij medicatievragen of in complexe situaties schakelen we toch altijd al psychiaters, klinisch psychologen of meer ervaren gz-psychologen in. Tot nu toe is de inhoud hierin leidend en schakelen we specialisten alleen in als dit noodzakelijk is en iets toevoegt. Met dit nieuwe beleid steken we veel tijd in overbodige, nutteloze controles. Laat iedereen doen waarvoor hij of zij is opgeleid: de gz-psycholoog de evidence based behandelprotocollen, de psychotherapeut de psychotherapie en de specialisten de complexe diagnostiek en behandelingen. Het nieuwe beleid is duur, inefficiënt en het verlengt onnodig wachttijden.

Gz-psycholoog in Basis GGZ is niet genoeg

Op mijn kritiek krijg ik vaak de reactie: “Jullie blijven wel hoofdbehandelaar in de basis GGZ!” Maar wat moet de gz-psycholoog als (enige) hoofdbehandelaar in de basis GGZ? Hij/zij wordt geacht 80% van de contacten zelf te doen. De eerstelijnspsychologen lijken me hiervoor buitengewoon geschikt en ervaren, maar gz-psychologen die veel in de tweede lijn hebben gewerkt, kunnen de helft van hun kunnen in maximaal 11 sessies niet eens meer toepassen. Wat een verspilling van kennis! Bovendien zijn de meeste behandelprotocollen 15-20 sessies lang, die zijn dan in de Basis GGZ beperkt bruikbaar.

Duur en inefficiënt

Het voorgestelde beleid is dus inefficiënt en duur. Joost Walraven heeft dit in zijn blog en in het verslag van zijn bezoek bij het ministerie van VWS helder toegelicht. Er zijn zeker de komende vier jaar nog onvoldoende specialisten om dit systeem werkbaar te maken. Specialisten zouden dan de hoofdtaak hebben collega’s te controleren en houden geen tijd meer over om zelf te behandelen. Al zouden we nu veel meer specialisten opleiden tot klinisch psycholoog en psychiater, hoe duur wordt dan de specialistische GGZ?

Dit model is dan alleen nog rendabel als de specialist wordt gekoppeld aan jonge, weinig opgeleide krachten. Dit leidt tot de absurde situatie dat de behandelaar in de basis GGZ hoger is opgeleid dan die in de specialistische GGZ. Waar is de logica in dit beleid?

Mijns inziens moet de 80%-eis in de basis GGZ omlaag, zodat hier ook basispsychologen en SPV-en aan het werk kunnen. En het aantal zittingen zou naar 20 moeten worden uitgebreid zodat een gz-psycholoog in de basis GGZ ook zou kunnen doen waarvoor hij/zij is opgeleid, namelijk: evidence based behandelen.

Beroepsgroepen: kom in actie!

Ik zie het als de verantwoordelijkheid van onze beroepsgroep om op beleidsvoorstellen te reageren en duidelijk te maken welke gevolgen deze zouden hebben in de werksituatie. Dit is voor een ministerie niet te overzien. Positief vind ik dat het VWS open lijkt te staan voor feedback, bijvoorbeeld door een facebookpagina met discussiegroepen aan te bieden om mee te denken over bezuinigingen in de zorg. Via sociale media is het gemakkelijker geworden om je te laten horen.

Ik wil graag reacties op dit blog. Laten we de discussie met de psychologenverenigingen, het ministerie en de zorgverzekeraars aangaan.  Ze hebben feedback een ideeën van de werkvloer hard nodig zodat de hervormingen in de GGZ ook daadwerkelijk tot verbeteringen leiden.

Wibke Franzen, gz-psychologe, cognitief gedragstherapeute bij PsyQ/Lentis.

7 thoughts on “Hoofdbehandelaarschap niet alleen voor specialisten!

  1. Bedankt voor jullie reacties op mijn stuk en ook Peter bedankt voor de aanvullende informatie. Wat mij opvalt in de afgelopen weken is dat ik ook binnen onze organisatie en van collega’s steeds meer kritiek hoor op deze plannen, maar dat iedereen zich ook machteloos lijkt te voelen omdat ‘het toch zal worden ingevoerd’. Ik wil me er nog niet bij neerleggen en hoop dat de psychologenorganisaties snel met een standpunt zullen komen. Alleen als grote groep kunnen we de nodige invloed uitoefenen op zorgverzekeraars en ministerie. Maar ook een ander blog op deze site sprak me aan: met de zorgverzekeraars om tafel gaan en toelichten welk effect hun wensen hebben. Ik waardeer het werk van de specialisten binnen de specialistische GGZ maar ben bang dat ze niet veel kunnen betekenen als ze zoals bij mijn werkgever met caseloads van 100-800 patiënten geconfronteerd worden. Ik hoop dat we onze zorgen duidelijk kunnen maken en dat het niet eerst ingevoerd moet worden en moet mislukken voordat het gewijzigd wordt.
    Peter, kun jij een inschatting geven van de tijd die jullie nodig hebben om als psychologenorganisaties een standpunt te vormen? Mijn indruk is dat het beleid al in het begin van 2015 ingevoerd zou kunnen worden, puur omdat de zorgverzekeraars het zo vragen in de onderhandelingen.

  2. Ik denk dat iedereen zich terecht zorgen maakt aangaande het hoofdbehandelaarschap. Er zijn namelijk onvoldoende professionals als dit verder wordt beperkt. Wat ik echter telkens opnieuw mis, is de positie van de Klinisch Neuropsychologen. Sinds 2008 een ekend specialisme en toch accepteert geen enkele zorgverzekeraar dit specialisme als hoofdbehandelaar in de gespecialiseerde GGZ. Zijn er te weinig van in Nederland? Hebben we geen goede lobby ? Kom NVGzP zet je in voor de eigen specialisten. Laat het weten als ik hierin iets kan bijdragen.

  3. Even een feitelijke correctie: het is niet juist dat VWS van plan is het hoofdbehandelaarschap te beperken tot specialisten. VWS wil een goede, eenduidige regeling van het hoofdbehandelaarschap. Er is nu een voorlopige regeling, waarin ook de gz-psycholoog en de psychotherapeut hoofdbehandelaar kunnen zijn. Deze regeling moet in 2016 vervangen worden door een definitieve regeling. Maar de dreiging dat gz-psychologen en psychotherapeuten dan uitgesloten worden is zeer reëel. Met name zorgverzekeraars zijn hier groot voorstander van. De veertien partijen die verenigd zijn in het over van psychologenorganisaties overleggen momenteel hoe deze dreiging kan worden afgewend.

  4. Hallo Wibke,

    Van een collega kreeg ik jouw blog doorgemaild, met daarin ook de link naar het blog van Joost Walraven.
    Fijn dat je zo helder je zorgen uiteenzet. Ook het blog van Joost is zeer helder en ondersteun ik inhoudelijk.

    Vorige week belde ik naar het NIP, waarin ik mijn zorgen over de toekomst van het hoofdbehandelaarschap van de gz-psycholoog in de specialistische zorg uitsprak. Ze zouden mijn zorgen ” meenemen in het overleg met de NzA en de minister” maar ik weet niet of ik er veel van moet verwachten. Ik werk zelf al bijna zes jaar in de specialistische zorg.

    Je wilde graag reacties op je blog, bij deze! Ik wil graag met je overleggen en meedenken over of je ideeën / een netwerk hebt waarin we als gz -psychologen zelf een krachtig tegengeluid kunnen laten horen richting de NzA, de minister en de beroepsverenigingen. Joost Walraven heeft de belangrijkste argumenten al aangegeven, dat is een mooi startpunt maar er is blijkbaar niets meegedaan.

    Ik hoor graag van je!

    Groet, Jacolien

  5. De vraagtekens en kanttekeningen die je zet zijn helder en duidelijk en komen overeen met die van mij en mijn collega’s. Vanuit De Opvoedpoli hebben we vorig jaar een brief gestuurd naar alle Raden van Bestuur van de zorgverzekeraars. Over de Opvoedpoli zelf maar zeker ook over het hoofdbehandelaarschap. Deze brief is in maart 2013 ook op deze site door de NVGZP geplaatst.
    “Het is in onze ogen geen inhoudelijke verbetering waarbij de client centraal staat. Het vak en de competenties van de GZ-psycholoog wordt daarmee in onze ogen tekort gedaan. Wij zijn daar dan ook verontwaardigd over. We voelen ons niet gewaardeerd en onkundig gemaakt. We passen ons aan, maar nogmaals: we willen het graag anders!”. Helaas hebben we geen enkele reactie vanuit de zorgverzekeraars mogen ontvangen op deze brief.
    Tijdens het congres van de NVGZP werd door een van de sprekers uiteen gezet dat het systeem van opleiding (generalisten en specialisten) bij de psychologen onduidelijk is. Wie is er specialist ( de psychotherapeut, systeemtherapeut, trauma therapeut , studies die je na je WO studie kan gaan doen etc)?? Wie zijn de generalisten ( OG-ers, GZ-ers, ook studies die je na je WO kan doen etc)?? Ben heel benieuwd naar het standpunt van de gezamenlijke psychologenorganisaties!

  6. Je maakt zich terecht grote zorgen over de discussie over het hoofdbehandelaarschap. De NVGzP heeft hier in 2013 al een duidelijke stellingname over gepubliceerd, zie https://www.nvgzp.nl/nvgzp-hoofdbehandelaarschap-breder-dan-alleen-klinisch-psychologen-en-psychiaters/
    Binnenkort zal de Minister een commissie gaan installeren die haar moet adviseren over een definitieve regeling voor het hoofdbehandelaarschap. De gezamenlijke psychologenorganisaties bereiden momenteel een standpunt voor. Meer informatie hierover naar verwachting binnenkort.

  7. Je zet in je blog eea helder onder elkaar. Ik herken, ook binnen de organisatie waar ik werk (2e lijn, Kinder en Jeugdpsychiatrie), dat er ‘lauw’ wordt gereageerd op de veranderingen/beslissingen. Om voor mezelf te spreken, ik ben de weg een beetje kwijt in het bos (eh, zie door de bomen het bos niet meer…). Doordat ik het niet heel precies volg, vind ik het moeilijk om erover mee te praten. Ik vraag me in ieder geval af; wat ben ik waard binnen de specialistische GGZ? Gaat het in de toekomst zo zijn dat in de specialistische GGZ de GZ-psycholoog verdrongen wordt door basispsycholoog (en andere niet BIG geregistreerden), namelijk goedkoper en werken ook onder supervisie van psychiater/klinisch psycholoog.
    Ja, het lijkt nu nog ver van mijn bed maar ik denk dat je gelijk hebt dat het dichter bij is dan ons lief is.

Comments zijn gesloten