“Het verhaal van mijn bestaan”- hulpverlening aan migranten jongeren

02-09-2014


Rhona Eustatius

Tijdens mijn werkzaamheden als kinder- en jeugdpsycholoog bij i-psy De Jutters heb ik de opleiding tot transcultureel systeemtherapeut bij de CTT te Amsterdam gevolgd. Ik had veel jongeren/adolescenten met een andere etnische achtergrond en/of een migratiegeschiedenis in mijn caseload. Veel van deze jongeren kampten met identiteitsproblemen.

Deze jongeren klaagden dat hun ouders hun niet begrijpen en de ouders gaven aan dat ze niet begrijpen waar de klachten van hun kind vandaan komen. De start van de puberteit is een belangrijke fase voor deze cliënten. Het is een periode dat de identiteit zich gaat ontwikkelen. Hoewel het algemeen bekend is dat deze faseovergang enige spanning met zich meebrengt, heb ik altijd het gevoel gehad dat er hierbij nog andere factoren een rol spelen.

Inbedding

Tijdens mijn opleiding werd het voor mij duidelijk dat deze jongeren niet (voldoende) ingebed zijn in de cultuur van herkomst. Ze missen verhalen van toen, over hun cultuur en land van herkomst. Verbindingen ontbreken waarbij deze jongeren gaan wankelen. Als de inbedding in de eigen cultuur niet gelukt is wordt het ook moeilijker om een brug te slaan naar de Nederlandse cultuur. Het gevolg is dat deze jongeren vastlopen op verschillende gebieden en/of ontwikkelingstaken. Als de problemen lang voortduren kunnen zij ook psychische klachten ontwikkelen en belanden zij vervolgens in de hulpverlening.

Onverwerkt migratieverleden

Wat de problematiek versterkt, is dat er vaak ook sprake is van onverwerkte gevoelens rond de migratie van de (groot)ouders, of dat de discontinuïteit die de migratie veroorzaakt heeft niet wordt erkend. Er is nog sprake van veel pijn en verdriet waar de jongeren, en soms ook de (groot)ouders zelf, geen weet van hebben. Ouders houden zich streng vast aan de eigen normen en waarden van het land van herkomst. De afstand tussen ouder(s) en kind wordt groter.

Naar mijn mening is het belangrijk dat deze jongeren allereerst ingebed worden in de cultuur van herkomst om vervolgens makkelijker een brug te kunnen slaan naar de Nederlandse cultuur. Het is belangrijk dat ze een soort derde cultuur kunnen creëren waarin aspecten van beide (of meer) culturen een plaats kunnen krijgen.

Werkboek

Gebaseerd op de kennis die ik tijdens de opleiding heb opgedaan en eigen ervaringen heb ik een werkboek ontwikkeld: Het verhaal van mijn bestaan. Het werkboek biedt ingang en structuur bij het behandelen van belangrijke thema’s die centraal staan in het identiteitsvraagstuk. Zo bevat het praktische opdrachten die jongeren helpen bij het schrijven van een levensverhaal. Door het schrijven van dit verhaal maakt de jongere een onthullende ontdekkingsreis langs zijn eigen achtergrond. Het einddoel is dat er een brug wordt gebouwd tussen de eigen achtergrond en het leven in de Nederlandse cultuur.

Rhona Eustatius is kinder- en jeugdpsycholoog bij i-psy De Jutters. Contact: rhona_eustatius@hotmail.com

Het verhaal van mijn bestaan wordt uitgegeven door uitgeverij Boekscout.