De paradox van de POH-GGZ

15-09-2015


Paul Betgem

De POH-GGZ is bezig aan een snelle opmars. Vorige week verscheen op deze site het bericht dat de LHV voor 2016 meer geld wil voor deze nieuwe groep hulpverleners. Moeten we daar blij mee zijn? 

De praktijkondersteuners van de huisarts hadden oorspronkelijk als taak te voorkomen dat cliënten met lichte psychische klachten te snel doorverwezen worden naar de geestelijke gezondheidszorg. Vooral bij  zorgverzekeraars bestaat de vrees dat eenmaal in deze circuits beland, behandelingen langer gaan duren dan noodzakelijk is. Beperkte contacten in de huisartsenpraktijk was het doel, met een tijdige doorverwijzing naar de Basis GGZ en de Gespecialiseerde GGZ als optie, mochten de klachten onverhoopt toch gecompliceerd zijn. Inmiddels is duidelijk dat het takenpakket van de praktijkondersteuners sterk uitbreidt. De eerste evaluaties zijn positief uitgevallen. Er is nu ook een beroepsvereniging, de Landelijke Vereniging POH-GGZ. De POH’s professionaliseren.

POH GGZ gaat ten koste van doorverwijzingen…

Naarmate de praktijkondersteuners beter worden zal het doorverwijzen steeds meer vastlopen. Cliënten willen niet weg bij een goede hulpverlener. Binnen de kortste keren draagt de POH verantwoordelijkheid voor een scala van problemen zoals arbeidgerelateerde klachten, echtscheidingen, door financiële malaise veroorzaakte psychosomatische symptomen en multiculturele complicaties. Daar komt bij dat POH’s groeien in hun enthousiasme. Bijscholingen, specialisaties, super- en intervisie, deze trajecten liggen om de hoek. Dit is geen ontwikkeling die aanzet tot beperking van interventies.

Dit alles heeft voor de cliënt het voordeel van kostenbesparing. De POH is gratis. Er geldt geen eigen risico, want het is huisartsenhulpverlening. Naast bovenvermelde hechtingsprocessen is er voor de cliënt dus ook een financiele reden om bij de POH-GGZ te blijven. Een aanzuigende werking valt te verwachten, want de cliënten zullen snel doorhebben dat er bij de huisarts gratis psychologische hulp te krijgen is.

Een paradoxaal effect is onvermijdelijk. Het is landelijk beleid dat de POH-GGZ nooit een volledig gekwalificeerd therapeut mag worden. Het is per se niet de bedoeling dat de huisartsenpraktijken veranderen in psychiatrische poliklinieken, want dat komt er feitelijk een echelon bij, met stijging van kosten als gevolg. De POH moet klein blijven. De uitgesleten, maar wel sterke vergelijking van het servet en het tafellaken dringt zich op.

…. en vervolgbehandeling wordt moeilijker

POH’s merken op een gegeven moment dat zij de werklast niet baas kunnen en zullen min of meer geforceerd cliënten moeten gaan afstoten naar de Generalistische basis GGZ en de Gespecialiseerde GGZ. Deze collegae mogen vervolgens de klus klaren waarbij zij zullen merken dat veel cliënten onwillig zijn. Immers, het is hun keuze niet om weg te gaan bij de praktijkondersteuner. Bovendien valt GGZ wel onder het eigen risico.

Verder is het de vraag wat de POH in de behandeling gedaan heeft. Het is een ongeschreven wet dat de eerste contacten bepalend zijn voor verder verloop behandeling. Is de POH begonnen met een methodiek die niet past bij de cliënt, dan kan dat een forse hindernis zijn voor de volgende hulpverlener.

Kostenbesparing dubieus

De POH-GGZ mag niet teveel geld kosten. Dit heeft geleid tot een discipline die merendeels bestaat uit onervaren hulpverleners met uiteenlopende opleidingsniveau’s.

De psycholoog in de Generalistische Basis GGZ of de Gespecialiseerde GGZ zal mogelijk moeten rechttrekken wat deze POH’s in gesprekken met de cliënt niet verstandig hebben aangepakt.  Dat kost extra behandeltijd. Het is dus de vraag of de POH een kostenbesparende functionaris zal zijn.

Onze minister zegt regelmatig dat kwaliteit loont. Rekening houdend met bovenbeschreven argumenten zal dat op zijn minst een zware wissel trekken op de POH-GGZ als beroepskracht, gezien de dilemma’s rond de tijdige doorverwijzingen.

Paul Betgem is gz-psycholoog en lid van de sectie GGZ van het NIP. Na een lange carrière in de GGZ was hij van 2008 tot 2013 werkzaam als eerstelijnspsycholoog. 

44 thoughts on “De paradox van de POH-GGZ

  1. Als huisarts herken ik weinig van bovengenoemde problematiek.
    Wij zijn juist tevreden over de inzet van een POH-GGZ in de huisartsenpraktijk en zien het als een meerwaarde voor de praktijk. Onze patiënten krijgen nu sneller de juiste hulp omdat wij geen wachtlijsten kennen en omdat een verwijzing laagdrempelig is.
    De lijnen tussen ons en onze POH-GGZ zijn kort en transparant, mede ook omdat we in het zelfde His documenteren en we elkaar frequent zien en spreken. Dit komt de zorg aan de patiënten ten goede.
    Onze POH-GGZ neemt ons werk uit handen en kent prima haar grenzen en beperkingen. Milde psychopathologie en problematiek wordt door haar behandeld, ernstige psychopathologie wordt na een eerste of eventueel tweede gesprek doorverwezen naar de basis of s-GGZ. Zo nodig wordt overlegd met een psychiater.

    Van geforceerd afstoten van patiënten met alle geschetste gevolgen is in onze praktijk geen sprake.

    Onze patiënten zijn over het algemeen heel tevreden over de zorg van onze POH-GGZ, ze vinden het prettig dat gesprekken plaatsvinden dichtbij huis in vertrouwde omgeving.

    Natuurlijk is het belangrijk dat wordt voorkomen dat ernstige psychopathologie in de huisartsenpraktijk behandeld wordt en dat patiënten hierdoor te kort gedaan worden.
    Maar ik kan me niet voorstellen dat dit gebeurt in de mate zoals ik lees in bovenstaande reacties, e.e.a. lijkt me behoorlijk overtrokken.

    M.i. wordt door de inzet van de POH-GGZ op een goede manier geld bezuinigd.

  2. Dag Elisabeth,
    klopt. er wordt behoorlijk wat gezegd. Mijn ervaringen zijn namelijk precies andersom: ik krijg mijn klanten niet doorverwezen (budget van zorgverzekeraar op, wachtlijst van 8 tot 26 weken).
    De zorg van Paul’s start wordt reeel: die arme POH-GGZ overbelast omdat de doorverwijzing niet lukt, niet op tijd lukt, of wachttijdoverbrugging wordt langzaamaan crisishulp.
    Ps: ik wordt gewoon door een collega waargenomen als ik op vakantie ben, moet ik nog meemaken bij een BG-GGZ of s-GGZ behandelaar.
    groet,
    Maarten

  3. Er wordt veel geschreven en uitlatingen naar elkaar gedaan; goed…. dat houdt het leven bezig, maar als je als patient meer dan 2 maanden moet wachten op een doorverwijzing door de poh-ggz (vakantie pog, durft het niet goed aan om door te verwijzen, omdat dat eigenlijk niet de bedoeling is enz) dan lijkt het toch niet helemaal goed te gaan. In dit geval… man depressief/Asperger… maar geen doorverwijzing. Partner en (kleuter) dochter gaan er aan onderdoor. Potentiele klanten voor de GGZ als dit zo door gaat….. Het positieve effect van de POH-GGZ meer dan teniet gedaan. Jammer hoor….

  4. Op verzoek van vele collegae via Linkedin bij deze geplaatste reactie van mijn kant.

    De blog van Paul van Betgen over ‘Uitbreiding POH GGZ gaat ten koste van kwaliteit van zorg’ heeft veel stof op doen waaien en lijd tot enige discussie. In deze voel ik me geroepen om wat kanttekeningen te plaatsen.

    De vraag is wat de NVgZP met de onder hun redactie geplaatste blog wil bereiken.

    Een kritisch geluid is in deze altijd welkom mits we ons tot de feiten houden en de daarop aansluitende discussies. De proeftuinen van het HAP (vanaf 2001) waren in het verleden een terechte pijnpunt voor de collegae in de eerste lijn met hun eigen praktijk. De proeftuinen waren wel een succes en met de kanteling van de zorg heeft de minister besloten de HAP te formaliseren tot de POH-GGZ.

    Paul van Betgen haalt in het bijzonder drie kernen aan in zijn artikel;
    1. POH GGZ gaat ten koste van doorverwijzingen,
    2. POH’s merken op een gegeven moment dat zij de werklast niet baas kunnen en zullen min of meer geforceerd cliënten moeten gaan afstoten naar de Generalistische basis GGZ en de Gespecialiseerde GGZ,
    3. Het is landelijk beleid dat de POH-GGZ nooit een volledig gekwalificeerde therapeut mag worden.

    Ad 1. Het enige onderzoek over deze aanname is uitgevoerd door het NZa en de conclusie is dat dit niet zo is.
    Ad 2. Een aanname met een forse kanttekening. Het mag misschien een signaal of een probleemstelling zijn voor onderzoek op termijn. Tot nu toe lopen de POH-GGZ en de huisartsen tegen de wachtlijsten op in de GGZ, een verkenning onder POH-GGZ lijkt aan te geven dat er om die reden sneller naar vrijgevestigde therapeuten (psychologen) wordt verwezen.
    Ad 3. Verbaast me. Ten tijde van het HAP en nu de POH-GGZ, waren er en zijn er nog steeds goed gekwalificeerde psychologen, zelfs gezondheidspsychologen en psychotherapeuten, werkzaam als POH-GGZ. Deels diskwalificatie van de eigen beroepsgroep.
    De GGZ-Agogen en SPV werden ook in een rap tempo (bij)geschoold in onder andere Post-HBO Gedragstherapeutisch medewerker tot aan EMDR. Veel HBO MGZ-GGZ zijn geschoold in (psycho)therapeutische technieken.
    Goed onderzoek door de jaren heen leverde op; hoge tevredenheid van cliënten en goedkopere en effectieve behandelingen. Dit heeft er ook toe geleid dat het HAP met stimuleringsgelden verder bestaansrecht kreeg.

    Wat wel een Paradox is
    Het landelijkbeleid is gericht op verdere professionalisering en afstemming van de functie inhoud en opleidingen. Het is een functie die door een professional wordt uitgeoefend. Diskwalificatie van de uitoefende beroepsgroep in de functie met verdere professionalisering is in deze een paradox.

    Tuurlijk zijn er zorgen naar de toekomst voor BA als WO opgeleiden op het gebied stage en opleidingsruimte. Als criticus richting LV POH-GGZ moet ik hen meegeven dat zij zich goed van deze punten bewust zijn en streven naar een uniforme voortgezette beroepsopleiding op termijn. Ook zien zij mogelijke knelpunten die ze met wetenschappelijk onderzoek willen oppakken.

  5. Wat grappig al die bezorgde psychologen. Wat een eensgezindheid ook. Nee dit klinkt zeker niet als broodnijd, het echte betrokkenheid met de patient/client.
    Een POH-GGZ is een hbo-plus opgeleide professional. Die is er, en daar kun je beter aan wennen denk ik. Ook denk ik dat de zorgverzekeraars dat met met groot plezier hebben bedacht om de GGZ kosten te drukken en de GGZ-superprofessionals een hak te zetten. “Wat ze doen in de GGZ is te ingewikkeld om uit te leggen, en door gewone stervelingen niet te doen. En de kosten vliegen de pan uit. En niet te protocolleren”
    Huisartsen laten met een zak geld vrijwel elke beleidsverandering toe in hun praktijk, maar kunnen er gewoon ook voor kiezen om geen POH-GGZ in te schakelen. (Dat laten omkopen doen de psychologen ook, want zonder verplicht quotum e-health of ROM geen contract, -hoe zo gaat het niet gewoon over brood op de plank-).
    Ik zie mensen met eenvoudiger problemen, ingewikkelde problemen (hee relatietherapie is welzijnswerk geworden en zit niet meer in de verzekering) en heel ingewikkelde problemen: de uitbehandelde chronische problematiek,-maar de BG-GGZ psychologen hebben hier geen van alle de module chronische zorg gecontracteerd- (waar is de betrokkenheid ook met deze patient/client), en de allerheftigsten mogen van de tweedelijnsinstelling 8 maanden op de wachtlijst, want daar zegt het FHM schema niets over. Waar het schema ook niets over zegt is dat de patienten ook nog iets willen (NEE, niet naar die instelling).
    We kunnen gaan katten naar elkaar, maar die POH-GGZ zit er, ik werk samen (over en weer verwijzen) met de basisGGZ psychologen, die hebben gelukkig meestal niet zo’n lange wachtlijsten, en de contractvrij werkenden maken het mij ook moeilijk om mensen verwezen te krijgen daarheen. (wat een gebrek aan empathie om te zeggen ” doe maar geen wachtlijstoverbrugging” )
    Ik werk zonder diagnose (scheelt me 10 jaar opleiding als ik het zo lees), en laat mensen kiezen of ze nog een gesprek willen, en ja het is altijd doelgericht. (Ja ! Echt!, gewoon een gesprek zo van: “vertel je verhaal, waar zit je mee, wat heb je al gedaan, wat is je kracht, wat is je valkuil? waar wil je naar toe ?” ) Lees eens wat over Jim van Os. of van Wampold.
    https://societyforpsychotherapy.org/what-do-we-know-about-psychotherapy-and-what-is-there-left-to-debate/
    Beste hoogopgeleide deskundigen, volgens mij mogen we best wat bescheidener zijn, werken aan de non-specifieke variabelen (het sterkste behandel-ingrediënt) en aansluiten bij wat sterk is en in goede samenwerking kijken waar de klant mee geholpen is.
    Hartelijke groet,
    Maarten,
    POH-GGZ (zo-een die alles aanneemt en dan met de klant gaat puzzelen).

  6. Is dit beleid niet een beetje ‘psychologen nijd’? Met de POH functie komt psychologische hulp volgens mij steeds meer op het medische terrein te liggen. Hoe dichter je ‘het psychologische’ naar ‘het medische’ transporteert, hoe dichter je bij de DSM labels en bij de farmaceutische industrie en de marktwerking uit komt. Allemaal VVD beleid. Minister Schippers heeft volgens mij een hekel aan psychologie.

    1. Psychologen nijd? Ik denk eerder aan broodnijd!
      De kanteling in de GGZ heeft nog een lange weg te gaan!!

  7. De POH GGZ kan m.i. vooral een functie hebben op het gebied van tijdelijke ondersteuning, bv. bij tijdelijke emotionele ontregeling, gezinscrises, maatschappelijk werk issues, en nazorg na SGGZ trajecten. Vooral dit laatste kan naar mijn ervaring goed worden gedaan door POH-ers met een SPV achtergrond. Ik heb daarentegen nogal eens cliënten met as1 stoornissen en persoonlijkheidsproblematiek doorgestuurd gekregen die ontevreden waren over een POH contact ervoor, dat meer uit ‘pappen en nathouden’ bestond dan uit therapeutisch maatwerk. Een andere klacht was dat de POH te weinig tijd voor ze had, ze soms maar eens in de vier weken kon zien, weinig aan psycho-educatie deed of geen concreet programma aanbod. Ik denk dat een duidelijker taakverdeling op basis van opleidingsachtergrond orde in de tent moet brengen. Nu is het een zooitje.

  8. Hallo Frits,
    Binnen de POH’s-GGZ bestaat inderdaad nog geen eenduidigheid. Dat is ook niet gek: we bestaan nog maar net. Ik constateer ook wel de zorgelijke situatie dat nwe. POH’s veel meer op zichzelf zijn gericht en meer ervaren POH’s veel meer op samenwerking. Tegelijk stemt dat positief: elke POH zal zich vroeg of laat realiseren dat goede ketenpartners onontbeerlijk zijn.

    Hallo Yvonne,
    Als het inderdaad zo is als jij schetst dan bereiken we idd geen kostenbesparing. Ik kan mij echter niet voorstellen dat een psycholoog goedkoper is dan een POH. Er zit toch een fors verschil in uurtarief.
    En wat betreft de gesprekken die een POH heeft alvorens te verwijzen: als hier slechts over koetjes en kalfjes wordt gesproken dan lijkt mij dat niet zinvol. Ik hoop echter dat deze gesprekken worden gebruikt om zinvol voorwerk te doen zodat de patiënt gemotiveerd aan een vervolgtraject (bijvoorbeeld in de B-GGZ) kan beginnen.

  9. Voor wat betreft kostenbesparing zou ik willen opmerken dat ik destijds berekeningen van de LVE voorbij heb zien komen waaruit blijkt dat de ELP nog altijd goedkoper werkt dan de POH.
    Verder zie ik nu regelmatig cliënten die eerst een aantal gesprekken bij de POH hebben gehad alvorens bij ons in de GB GGZ komen. Dit lijkt me eerder kostenverhogend dan besparend .

  10. Beste Harold,
    Je schrijft:
    “Nauw overleg tussen betrokken partijen lijkt mij daarom van groot belang. Op landelijk niveau maar ook op lokaal niveau. Ga bij elkaar op bezoek, leer elkaar kennen en ken elkaars expertise. Samenwerken is immers leuker en vele malen effectiever.”
    Ik ben dit helemaal met je eens!
    Onlangs ben ik uitgenodigd door de Landelijke Vereniging POH-GGZ om constructief te overleggen over samenwerking. Ik heb daar meteen positief op gereageerd. Helaas is er nog geen gesprek van de grond gekomen.
    Ik werd verwezen naar de Landelijke Samenwerkingsafspraken (LGA). Deze zijn inmiddels klaar en worden waarschijnlijk begin oktober gepubliceerd oa door het Nederlands Huisartsengenootschap.
    Verder werd mij aangeraden om collega’s bij mij de buurt te benaderen om elkaar beter te leren ken de samenwerking aldaar gestalte te geven.
    Onze zorgcoöperatie Psyzorg (www.psyzorghk.nl) is al een paar jaar actief op regionaal nivo. Wij hebben ook een aantal POH-GGZ (basispsychologen) geplaatst bij huisartsen maar er zijn veel hindernissen. In vergelijking tot de regionale GGZ-instelling zijn wij maar een kleine speler en het is taaie materie om dit uit te breiden. Begin dit jaar hebben wij een consultatiecontract afgesloten met de regionale huisartsen coöperatie. POH-GGZ’s kunnen ons benaderen met vragen over verwijzingen e.d. Van deze mogelijkheid wordt incidenteel gebruik gemaakt. Als wij huisartsenoverleg hebben dan vinden wij het prettig als de POH-GZZ daarbij aanwezig is maar dat betreft echter een klein deel van alle POH-GGZ in onze regio.
    De POH-GGZ’s als groep benaderen is ingewikkeld. Er zijn de afgelopen jaren een aantal bijeenkomsten geweest voor POH-GGZ, georganiseerd door de Regionale huisartsencoöperatie. Het is echter geen vanzelfsprekendheid dat daar ook vrijgevestigde psychologen uit de GBGGZ worden uitgenodigd.
    Probleem is dat de beroepsgroep van POH-GGZ verschillende ideeën heeft over hun taak en functie en over samenwerking met vrijgevestigde psychologen.

  11. De POH-GGZ functie is inderdaad nog in ontwikkeling en is in vergelijking met de huisarts, psychiater en psycholoog nog een groentje. Nauw overleg tussen betrokken partijen lijkt mij daarom van groot belang. Op landelijk niveau maar ook op lokaal niveau. Ga bij elkaar op bezoek, leer elkaar kennen en ken elkaars expertise. Samenwerken is immers leuker en vele malen effectiever. De toenemende groep EPA-patiënten in de huisartsenpraktijk, die ik regelmatig van depot voorzie en controleer op ontwikkeling van het metaboolsyndroom, lijkt mij bijvoorbeeld niet de doelgroep van de gemiddelde psycholoog. Hiervoor zie ik een duidelijk meerwaarde van een POH-GGZ in de huisartsenpraktijk.
    Als verpleegkundig specialist werkzaam als POH ben ik overigens zelf BIG geregistreerd en tuchtrechtelijk aansprakelijk voor mijn handelen. Ik probeer zo goed mogelijke zorg te leveren en zal het dus wel uit mijn hoofd laten patiënten een adequate behandeling te onthouden. De huisarts blijft echter verantwoordelijk voor het al dan niet doorverwijzen.

  12. Als net gepensioneerd huisarts kan ik bovenstaande reactie van Bart Bruijn volledig onderschrijven. Het fenomeen poh- GGZ is er niet gekomen om kwalitatieve redenen, maar puur om financiële redenen. Er moest bezuinigd worden in de GGZ en is alleen maar mogelijk geweest omdat de LHV indertijd alleen maar kansen zag en meedeed met de politieke beslissers. Ik heb zelf een blauwe maandag een POH-GGZ, een toenmalige spv’er gehad, maar merkte al snel dat ze vooral doorverwees naar haar eigen oude organisatie. Ik had daarnaast een uitstekend netwerk van 1e lijns psychologen, die prima werk leverden. Ik heb dus al snel het werk van de poh- GGZ weer zelf gedaan, met de veronderstelling dat ik POH-GGZ werk beter kan dan een POH-GGZ. En bij complexe problematiek gewoon doorverwees naar mijn eigen netwerk. En dat het voor de huisarts lonend zou zijn een poh-ggz in dienst te hebben is een fabel. Het is net kostendekkend, meer niet, maar dan moet zoiemand bv niet ziek worden, dan verlies je er al op. Het eigen risico blijft een probleem, maar dat geldt niet alleen voor de poh- GGZ maar in feite voor alle erwijzingen buiten de huisartsenpraktijk. Het is een breder probleem wat solidariteit aantast en ongelijkheid bevordert, maar om dat te veranderen moet Nederland anders gaan stemmen. Met de laatste hartenkreet van Bart ben ik het helemaal eens. Organiseer je, maak gezamenlijke macht, zoek de media. Huisartsen hebben met ” het roer moet om” laten zien hoe dat moet.

  13. De discussie hierboven verleid me toch wel tot het toevoegen van enige nuance. Inderdaad is de GGZ behoorlijk beknot, heeft dat wellicht ook een beetje aan zichzelf te danken, maar dat is de discussie hier niet. Ik ben zelf SPV en POH-GGZ, en veel van bovenstaande herken ik absoluut niet.

    * Het gesprek wat maar twintig minuten mag duren? Zowel ik als mijn collega hebben ruimte voor een uur. Voor het gros van de POH-GGZ’s die ik ken geldt hetzelfde. De huisarts krijgt daar ook voldoende geld voor. Moet het minder zijn, dan maakt hij overdreven veel winst.

    * ‘Mijn’ huisartsen kijken – en bespreken met mij – of een cliënt door mij kan geien kan worden of dat doorverwijzen verstandiger is. En hoe graag ik ook af en toe ernstige problematiek zou willen krijgen – en die ervaring ook heb – , dat gaat niet lukken in de huisartsenpraktijk. Dat weet de huisarts en dat weet ik ook.

    * Tikkeltje flauw wordt de discussie als het over de ondeskundigheid van de POH-GGZ gaat. 60% á 70% is SPV, een post-HBO opleiding die pas gevolgd kan worden nadat er – ná het HBO -, twee jaar ervaring in de GGZ is opgedaan. BIG-geregistreerd, en dus ook opgeleid om te beoordelen of je voldoende bekwaam bent om problematiek ‘aan te kunnen’. En anders door te verwijzen.

    * De stellingname van de vereniging voor POH-GGZ is een ingewikkelde. Zelf ben ik geen lid en voel me ook niet door hen vertegenwoordigd. Dat geldt voor meer van mijn collega’s.

    Met Harold proef ik toch enige broodnijd. Persoonlijk ben ik er van overtuigd dat de het verschijnsel POH-GGZ één van de weinige goede bezuinigingen is in de GGZ in de afgelopen jaren.

  14. In reactie, als enige huisarts tot nu toe, enkele ontkrachtingen, enkele boude beweringen en vooral mijn steun aan jullie(!)
    In mijn praktijk werken twee basispsychologen met een hoop ervaring en enkele toegevoegde diploma’s als POH-GGZ. Binnen ons samenwerkingsverband Drechtsteden in Zuid-Holland Zuid werken alleen psychologen en geen SPV-ers of maatschappelijk werkers, hoewel die goedkoper zouden zijn. Het zou de kwaliteit nog meer afbreken dan nu en wij vonden dat onaanvaardbaar.
    Het ontstaan van de POH-GGZ is niet iets dat de huisartsen hebben gewild. Integendeel, wij zijn gesmeten in het gat dat is ontstaan door het botweg niet meer betalen van de oude Eerstelijns GGZ. Omdat wij alles op ons bord kregen als huisartsen, was de enige oplossing het zelf organiseren van de simpeler psychologische zorg. Dit werd, ook door mogelijkheden van de overheid, met een kleine verhoging van het budget, de logische richting van de POH-GGZ ingedrukt. Maar wij hebben het niet gewild! Dat collega’s daarvan een auto kunnen kopen, verbaast mij ten zeerste. In mijn praktijk kunnen we misschien net, maar waarschijnlijk niet de kosten van de organisatie, de managementuren, mijn supervisie-uren (ja, dat moet, zie verder) de opleidingen, de huisvesting etc. etc. van het budget dekken.
    Schippers stelt NIET meer geld ter beschikking. Ze zegt wel dit te doen, maar het totaal budget voor de huisartsenzorg gaat niet omhoog, dus de zoveelste sigaar uit eigen doos. Meer POH-GGZ wordt gekort op andere zorg binnen de huisartsenzorg.
    Wat de voorzitter van de vereniging van POH-GGZ allemaal wil, is niet belangrijk. De POH-GGZ, wat ook de kwalificaties zijn, werkt ONDER DE BIG VAN DE HUISARTS! De POH-GGZ verwijst ook niet, dat doet de huisarts. Deze dient ook de vinger strak aan de pols te houden en ook bij detachering is uitsluitend de huisarts verantwoordelijk voor wat er gebeurt. Vandaar dat ik voor mijzelf supervisie-uren moet rekenen. Het kost nog flink tijd, een POH-GGZ. Verder moeten we er constant voor waken, dat onder onze paraplu geen incompetente zorg wordt geleverd en ik vind dat de beroepsorganisatie van de huisartsen (de LHV, vooral) daar uitspraak over moet doen. De grenzen aan de zorg zijn duidelijk, vallen samen met de competentie van de POH-GGZ, met die van de huisarts zelf en natuurlijk met de budgetten.
    Ben ik nu blij met de POH-GGZ, functioneel gezien, voor goede zorg?
    Ja en nee! (Echt) Ik zat niet te wachten op de POH-GGZ
    De toestand, zoals deze was vóór de ijskoude sanering van de eerstelijnspsychologische zorg, was echt niet een glitterend voorbeeld van prima zorg, waarvoor wij nu achteraf aanbiddend op de knieën zouden moeten. Er werd in mijn ervaring heel regelmatig eersteklas werk afgeleverd, maar (vergeef me, maar het was zo) ook echt te vaak ellendig incompetent, eeuwigdurend en schrijnend afhankelijk makend gebroddeld. Vooral de communicatie liet vaak ten hemel schreiend te wensen over, waardoor de patiënt regelmatig tussen wal en schip viel, vermangeld raakte tussen de GGZ en andere hulpverleners of ik niet eens meer wist dat de patiënt die ik jaren terug had verwezen, nog gewoon bij de psycholoog liep en achteruit ging. Daarbij was ook vaak de zorg georganiseerd in extreme molochen van bedrijven, waarin iedereen al helemaal de weg kwijt was en er geen verantwoordelijke aanwezig leek. Om van wachttijden, die toch ook lang waren, nog maar te zwijgen.
    Dat is nu allemaal beter. Heel korte lijnen, ik zit erbovenop en de drempel is laag. De wachttijden zijn nu nietbestaand, maar daar wordt strak op gelet. Niet te lange en niet te moeilijke zorg.
    Ik ben niet blij met het feit, dat vaak prima samenwerkingslijnen met vlotte en goede verwijzingen, waar de patiënten goed terecht konden en waar prachtige competente hulpverleners gewetensvol de moeilijkste problemen aanpakten en diep lijdende mensen begeleidden naar een aanvaardbaar leven, in kortzichtige, geborneerde bestuurlijke incompetentie gewoon uit de wereld zijn geholpen. Deze prachtige vakmensen zijn eigenlijk uit hun beroep en vaak uit hun bedrijf gegooid. En dat zonder goede reden. Dat is de andere kant van de zaak. Ik ben er ook niet blij mee dat er geen netwerk van psychologen met allemaal hun competenties meer is en dat ik allemaal idiote verwijsbriefjes moet schrijven bij overgangen van de ene vorm naar de andere vorm van tweede lijn etc, etc.
    De “maatregelen” in de eerstelijns GGZ zijn verdere symptomen van het verkleuteriseren en domweg ontkennen van psychosociaal lijden door onze overheid en andere lekenbeleidsmakers als de verziekeraars. Psychosociaal lijden of psychische ziekten worden weggezet als eigen schuld, makkelijk te verhelpen, makkelijk door jezelf op te lossen als je maar wilt, door de omgeving op te lossen (buurvrouw, voetbalvereniging) etc. etc. etc en daar is dit een gevolg van. Dat de reden tot deze stap een puur financiële is, is duidelijk. De motivering, echter, is schokkend populistisch. Alles is te vergelijken met de raadgeving die ik in mijn opleiding in Schotland regelmatig tegenkwam aan mensen in een diepe depressie: “You, come on, you need to do something yourself, snap out of it!” Een populistisch verwijt aan de patiënten zelf en aan hun omgeving, om niet zo slap te zijn, de eigen schuld, ligt overal als een zwaar riekend sausje overheen.
    Dat een gewaardeerde groep collega’s in de zorg zodanig is mishandeld en miskend, als dat de afgelopen paar jaar is gebeurd met de eerstelijns psychologen, gaat alle redelijkheid te boven, maar men heeft het gewoon kunnen doen. Domweg door het populistisch sausje.
    Maar…..ik heb wel erg weinig protest gehoord. Wel van huisartsen(!) onder meer van mijzelf, maar niet vanuit de psychologen die het betrof. En dat is jammer.
    Maar beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Ga er tegenin, organiseer je, maak leven, schreeuw en krijs en stel de valsheid van de overheid, die alleen geldzakfirma’s helpt, aan de kaak. Zoek de media en ga tekeer! Voor jullie zelf en vooral voor onze patiënten.

    MIJN STEUN HEBBEN JULLIE MET HEEL MIJN HART!

  15. Dat er af en toe stevige uitspraken worden gedaan in deze discussie duidt m.i meer op ”hart voor de zaak” dan op broodnijd. Het is ook een gevolg van het feit dat de GGZ-instellingen al jaren bezig zijn met de implementatie van POH-GGZ terwijl vrijgevestigde psychologen(koepels) door overheid en zorgverzekeraars buitenspel zijn gezet

  16. Tsjonge, jonge, jonge. Wat een boude uitspraken allemaal.
    Zijn die allemaal gebaseerd op inhoudelijke argumenten of bespeur ik hier toch enige broodnijd?

    1. Beste Harold,

      Ik heb niet de indruk dat de mensen die reageren er echt een boterham minder om zullen eten. Immers, de groei van de GGZ is nog altijd enorm en zal niet gauw afnemen. Bovendien: er reageren mensen vanuit de huisartsenzorg en er reageert een psychiater die aan het eind van de keten zit.

      Er worden veel scherpe meningen gegeven, maar volgens mij is niemand tegen het inzetten van HBO-geschoolde behandelaren in de GGZ. De discussie wordt op de inhoud gevoerd en gaat over welke schakel deze kracht in de keten moet hebben.

      Uiteindelijk is het een vraagstuk dat gaat om: wie komt er op welke plek het best tot zijn recht en hoe beïnvloedt dat de patiëntzorg. Mijn voorlopige conclusie als ik deze reacties zie, is dat de POH-GGZ functie nog in ontwikkeling is en sterker gereguleerd moet worden, net zoals de specialistische GGZ en basis generalistische GGZ de afgelopen jaren.

  17. De situatie van de POH-GGZ is paradoxaal, dat betekent dat weer nieuwe richtlijnen, beleidsnota’s, werkafspraken en opgelegde beperkingen het probleem niet oplossen. Meer van hetzelfde. Conform Jan Derksen, waarom is in ‘s-hemelsnaam de eerstelijnspsycholoog oude stijl om zeep geholpen? Op dit moment is dat mijn standpunt, in lijn met David C. Stop maar met de POH, want het wordt allemaal steeds ingewikkelder… en duurder.

  18. Ik mij absoluut niet vinden in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de POH-GGZ. Terecht stelt Paul Betgem dat er sprake is van een discipline die ingevuld wordt met onervaren hulpverleners met uiteenlopende opleidingsniveau’s. De patiënt gaat ervan uit dat hij bij een vakbekwaam professional komt, die kennis heeft van zaken, in dit geval de GGZ. Niks in mijns inziens echter minder waar. De POH-GGZ is niet per definitie een vakbekwame GGZ-professional, die een grondige scholing en ervaring heeft op het terrein van diagnostiek en behandeling van psychopathologie. De POH-GGZ maakt deel uit van een bonte verzameling hulpverleners met een zeer diverse opleidingsachtergrond.

    Waarom dient de POH-GGZ nu een vakbekwame GGZ-professional zijn, met grondige scholing in diagnostiek en behandeling?
    Omdat het een uitermate groot misverstand is om te veronderstellen dat zogenaamde ‘lichte’, ‘eerstelijns’ problematiek gerust toevertrouwd kan worden aan een hulpverlener, zonder verregaande scholing op het gebied van daadwerkelijke diagnostiek en behandeling. Om te denken dat alles en iedereen die de huisarts nog niet verwijst van de GB-GGZ of S-GGZ per definitie gebaat is bij ‘gesprekken’ met een verpleegkundige, SPV of arbeidspsycholoog in de huisartsenpraktijk. Vergeten wordt dat achter hetgeen ‘licht’ lijkt of gevonden wordt pathologie kan schuilen, dat zonder adequate diagnostiek onderbehandeld of onbehandeld blijft, wat nog veel hogere kosten met zich mee brengt.

    Ik neem een radicaal standpunt in. Ik pleit voor afschaffing van de POH-GGZ. Daarentegen pleit ik voor (her-)introductie van de psycholoog ín de huisartsenpraktijk: de eerstelijnspsycholoog. De Nijmeegse hoogleraar Jan Derksen (‘Over wat er mis is met de GGZ’, VK, 9-05-15) is ook een pleitbezorger van dit laatste. Laat de psycholoog in de huisartsenpraktijk, i.e. eerstelijn, naast de huisarts opereren. De eerstelijnspsycholoog kan gebruik maken van screening om problematiek te onderkennen. Hij zal gericht kunnen verwijzen naar de GB-GGZ of S-GGZ. Hij kent de grenzen en mogelijkheden van zijn interventies en weet wanneer een korte behandeling kans van slagen zal hebben.

    Gaan de eerstelijnspsycholoog in de huisartsenpraktijk en de psycholoog in de GB-GGZ elkaar dan niet ‘beconcurreren’ (sic)?
    Helemaal niet, mijns inziens. De eerstelijnspsycholoog in de huisartsenpraktijk fungeert als ‘poortwachter’, parallel aan of naast de huisarts. Hij screent, maakt de eerste inschatting, biedt kortdurende nazorg, biedt overbruggende zorg, biedt begeleiding bij rouwproblematiek, overlegt zo nodig met de bedrijfsarts. Verdergaande diagnostiek en behandeling is de taak van de psycholoog in de GB-GGZ en S-GGZ. De eerstelijnspsycholoog is de GGZ-pendant van de huisarts en zal net als de ‘schoolpsycholoog’ geenszins een bedreiging zijn voor de GB-GGZ.

    GGZ-expertise in de huisartsenpraktijk is mijns inziens een conditio sine qua non! Echter, deze expertise dient niet geleverd te worden vanuit het huidige POH-GGZ model, met onervaren hulpverleners met zeer diverse achtergrond. De GGZ-expertise dient geleverd te worden door een psycholoog, dat aanvullende opleiding heeft genoten gericht op de eerste lijn. Net als de huisarts.

  19. Vanaf aanvang van de functie hebben wij gepleit voor regie op de uitvoering. De kaders zijn vanuit beleid helder en het nwe functieprofiel Door oa. De lhv opgesteld, is zelfs een lichtere taakinvulling dan het eerdere profiel. De pohggz kan teveel haar eigen gang gaan waarbij we de rol van de huisarts ook niet moeten vergeten. Deze zou veel meer positie in moeten nemen en vanuit een duidelijk geformuleerde visie de taken afbakenen. Veel huisartsen vinden ggz problematiek echter lastig en zijn al lang blij dat er een oplossing in hun praktijk is. Bovendien kan de pohggz per consult declareren aast de opslagvergoeding die de huisarts krijgt. Dat geeft een prikkel om juist zoveel mogelijk cliënten te zien in de praktijk. Ik verwacht niet veel van het bewaken van de eigen grenzen Door de pohggz. Teveel afhankelijk van de persoon die de functie uitvoert en in de praktijk blijkt dat daarin vele belangen een rol spelen. Dat zegt niet dat de individuele kwaliteit onvoldoende is maar wel dat pohggz niet werken in het belang van de keten. Mijn mening is dat de pohggz aanvullend zou moeten werken op reeds bestaande expertises. De functie is immers gecreëerd om een gat te vullen in de ha praktijk, daar is nu onvoldoende oog voor, lees preventie vroegsignalering populaties screenen, Triage en milde psychische klachten. Ook kan de pohggz prima als spin in het zorgweb fungeren en zorg dragen voor een compleet ggz dossier rondom de cliënt. Veel van deze taken blijven nu liggen omdat er teveel zwaardere problematiek worst behandeld wat ook naar de gbggz zou kunnen. Dat komt mede Door de achtergrond van de pohggz maar ook Door het ontbreken van regie en uniformiteit in de uitvoering. Ik vind dat de lv pohggz en bv de lhv daarin een belangrijke taak hebben. Zij zouden objectief moeten vaststellen wat passend is obv richtlijnen, profiel en de rest vd keten. Mi laat de lv pohggz dit liggen en dat is kwalijk te noemen, ze bevinden zich teveel aan de kant van de belangen en kanaliseren te weinig.
    Mijn vraag is, hoe kunnen we gezamenlijk een vuist maken om een gefundeerd tegengeluid te laten horen?

  20. Beste Jiska,
    Dank voor je reactie. Je brief lijkt mij een goede manier om te communiceren wat je wel en niet kan betekenen. Verder snap ik je gevoel niet op je handen te willen zitten. Toch is dat mi. niet de oplossing. Overigens de GGZ wil ook niet op zijn/haar handen zitten. De GGZ is gebonden aan de steeds groteskere eisen van de zorgverzekeraars enerzijds als nu voor de jeugd de hele transitie en transformatie naar de gemeente die er op z’n minst budgetair een potje van maakt door grofweg de kraan dicht te draaien. We hebben hier vreselijke wachtlijsten, maar er is gewoon geen geld. Althans de gemeente wil het niet geve. De oplossing is dus niet de wachtlijst overbruggen (uit goed hulpverlenersschap) totdat het vastloopt in suicidaliteit. Dat is even goed, maar ook gevaarlijk door inzetten van wellicht de verkeerde hulpverlening of dat juist de problemen erger worden. Maar het belangrijkste: de illusie wordt zo in stand gehouden voor de buitenwereld (lees: verzekeraars/gemeente/Schippers/van Rijn) dat het allemaal wel intern opgelost wordt en iedereen er maar over zeurt en slaapt iedereen weer verder. We moeten niet op de handen blijven zitten, maar we moeten dan ook niet zomaar wat gaan doen (incl overmoedige, maar ook naïeve verhalen van mw. Nicolai) Soms is het goed iets te laten gebeuren en het te laten escaleren dan alles maar altijd altruïstisch denken te moeten opvangen. Kortom: het moet een probleem worden van verzekeraars/gemeenten maar vooral Schippers et. al in plaats van dat wat zij gecreëerd hebben ons probleem heeft gemaakt. We zullen dus moeten blijven aangeven dat het een prima idee is allemaal maar we moeten ook met kracht aangeven dat de POH geen afvalbak is waar alles over de schutting kan worden gegooid, want dat wordt het nu wel, zeker als de POH niet heel duidelijk de rem er op zet. Alleen dan zal er wat veranderen.

  21. Als basispsycholoog werkzaam als POH-GGZ probeer ik richting huisarts en patiënt zo helder mogelijk te zijn over mijn mogelijkheden en beperkingen. Ik heb de taakomschrijving zoals ik die zelf zie, samengevat in een korte infobrief die huisartsen aan hun patiënten meegeven die bij mij op intakegesprek komen. Ik ben wel benieuwd naar jullie reacties op de inhoud van deze tekst:


    Als praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ) ondersteun ik uw huisarts bij zorgvragen op psychisch, lichamelijk en/of sociaal gebied. Hierbij kunt u denken aan klachten als stress, somberheid en angst.
    In korte trajecten van +/- 5 gesprekken kunnen wij samen uw klachten in kaart brengen, oorzaken verhelderen en een stappenplan opstellen om oplossingen te vinden.
    Bij zwaardere of terugkerende problematiek kunnen we in één of enkele gesprek(ken) nagaan of een/welk vervolgtraject (bijvoorbeeld diagnostiek en behandeling) buiten de huisartsenzorg bij u past.

    M.i. bevordert de hierboven beschreven werkwijze dat patiënten op efficiënte wijze uitkomen waar zij het meest op hun plek zijn: bij de poh, bGGZ, sGGZ of bijvoorbeeld bij het sociale wijkzorgteam. Dit laatste wordt overigens vaak vergeten, samenwerking tussen POH-GGZ en de partners buiten de GGZ is minstens zo belangrijk.

    Een toevoeging aan de discussie over poh’s die zich niet bij hun spreekwoordelijke leest zouden houden: Vaak word ik geconfronteerd met patiënten die op mijn spreekuur verschijnen, een verwijzing nodig hebben en ook verwezen worden, maar vervolgens lange tijd moeten wachten tot start van de behandeling in de GGZ. Dit zijn de patiënten die ik in de loop van de weken/maanden vaak achteruit zie gaan tussen de overbruggingscontacten bij mij. Dat is wat anders dan patiënten te lang bij je houden en pas in actie komen als ze suïcidaal worden. Het is voor mij lastig om ‘op mijn handen te zitten’ en de overbruggingscontacten puur steunend-structurerend in te zetten terwijl patiënten behandeling nodig hebben.

    1. Ik denk dat het een heel goed initiatief is om op deze manier je eigen taakomschrijving te schrijven. Voordat ik daar inhoudelijk op reageer…het feit dat jij dit zelf op deze manier moet doen wijst eigenlijk al op het probleem. Er is zoveel vrijheid in de regels dat POH’s zelf dergelijke omschrijvingen moeten verzinnen. De regels die er wel zijn, zijn blijkbaar weinig leidend (rapport HHM). Zo te zien heb jij ook nagedacht over de beperkingen binnen de functie, maar vermoedelijk is niet iedere POH is daarin zo verantwoord als jij.

      Inhoudelijk:
      Ik vind het sterk dat je het aantal sessies maximeert. Daarmee wordt het probleem ondervangen dat er eindeloos behandeld wordt. Het dwingt de POH ook direct scherp na te denken over wat er daadwerkelijk bereikt kan worden in 5 sessies en dit direct met de pt te bespreken. Samen kun je dan bespreken of de pt die 5 sessies graag wil volgen, dan wel direct verwezen wil worden naar iemand die meer kan doen, zo doe ik dat op mijn beurt ook als ik de pt het verschil tussen GBGGZ en SGGZ uitleg. Ik kan me zo voorstellen dat op deze maximering ook uitzonderingen mogelijk zijn. Denk aan chronische problematiek die stabiel is. Als de complexiteit van deze profylaxe beperkt is, dan zie ik niet in waarom dit niet bij de POH zou kunnen, die bijv iedere maand een contact plant.

      De passage “bij zwaardere of terugkerende problematiek” vraagt mogelijk enige discussie. De HHM-verwijscriteria staan eigenlijk alleen toe dat dat er behandeling is bij subsyndromale, subklinische of lichte problematiek. Jouw definitie valt daarmee niet helemaal samen. Bovendien: ik denk ook dat problematiek niet per sé zwaar/ernstig hoeft te zijn om complex te zijn. Iemand kan een lichte paniekstoornis aan de oppervlakte hebben, maar vanuit de persoonlijkheid gepredisponeerd zijn deze klachten te ontwikkelen. Dat vraagt om een andere aanpak dan het klachtgerichte protocol volgen. Het vraagt dus ook om een anders geschoolde behandelaar.

      De vraag moet telkens zijn: waar kan de pt het meest efficiënt en best behandeld worden. En niet: welk klein stukje kan ik zelf als behandelaar afbijten om vervolgens de pt gewoon weer naar het volgende echelon te moeten verwijzen. Dat is niet in het belang van de pt.

      Ik ben het zeer met je eens dat de POH ook in de problemen kan komen als er onvoldoende mogelijkheden tot verwijzing zijn. Daarom is het m.i. dat een POH bij uitstek een goede netwerker is, en contact heeft met verschillende psychologen en psychiaters in de regio en zich geremd voelt hen te benaderen. Daarin ligt voor de psychiaters en GZ-psychologen vanzelfsprekend ook een verantwoordelijkheid.

  22. Als niet zeer snel de beperkte rol van de POH-GGZ duidelijk omschreven wordt (zie onder voor mijn oplossing) zullen verschillende risicovolle scenarios bewaarheid worden. De POH-GGZ zal overstelpt worden met verzoeken voor hulpverlening die niet waargemaakt kunnen worden. Dit komt doordat de hulpverlening gratis is, dichtbij huis gebeurt en daardoor persoonlijker is en dus aan het oog beter. Het gevolg is dat patiënten zich met graagte aanmelden maar niet graag zullen worden doorverwezen willen worden. Want a) de patient is net gewend aan de therapeut b) het gaat eigen risico geld kosten, dit jaar al 385 euro. De POH-GGZ zal dus zeer stellig bij aanvang zijn / haar grenzen en beperkingen moeten aangeven. Anders slipt de POH-GGZ dicht omdat de achterdeur moedwillig wordt dichtgehouden, wat de nu al marginale kwaliteit nog verder zal ondermijnen.
    Als de POH-GGZ’ er zijn/ haar beperking niet aangeeft qua intensiteit (alleen klachtgericht, als er geen DSM classificatie van toepassing is was de afspraak) en qua duur (een beperkt aantal zittingen, ik meen 6) bestaat de valkuil dat men begint met behandelen zonder richting of doel. Het gevolg is dat (a) er eindeloos gesprekken worden gevoerd die geen enkele protocollaire evidentie bevatten(steunende maar verder richtingloze gesprekken) zonder een zicht op een einde en de autonomie en verantwoordelijkheid van de patient over zijn leven en ziekte verregaand ondermijnd wordt. (b) niet meer gesignaleerd wordt wanneer de grens bereikt is om door te verwijzen. Want er waren geen SMART doelen, dus geen ook geen signalen wanneer het tijd is om door te verwijzen naar de GBGGZ of SGGZ. Het wordt erger als de individuele POH-GGZ uit arrogantie, angst / schuld of onwetendheid / onervarenheid op betrekkingsniveau het probleem denkt op te moeten lossen. Dit ontstaat als er geen kaders zijn wat het POH-GGZ -zijn inhoudt. De POH -GGZ zal vinden alles op te moeten lossen, ook casus die al lang doorverwezen had moeten worden. Het wordt er natuurlijk niet gemakkelijker op als de voorzitter mevrouw Nicolai van de POH -GGZ vereniging (eerder genoemd in een reactie hier) de stelling (nogmaals hier) poneert: “De POH-GGZ verwijst in principe alleen als het niet anders kan, als er stagnatie optreedt, of als er sprake is van zeer ernstige stoornissen. Zorg dichtbij, in de huisartsenpraktijk en bij de POH-GGZ, voldoet echter in de meeste gevallen prima bij de meeste psychische klachten!” Een uiterst schadelijke reactie en zeer ondermijnend voor de POH-GGZ, de GGZ zelf en in belangrijkste mate de individuele patient die de nodige zorg onthouden wordt. Het gevolg is namelijk, en dat is de praktijk die ik nu al merk, desastreus: De bijv. solistisch opererende POH GGZ’er met nauwelijks een therapeutische achtergrond, die geenszins mag werken in de GB of SGGZ maar kennelijk in de POH GGZ wel voluit kan rommelen, zonder richtlijn, zonder grenzen, zonder toezicht, zonder supervisie zonder hoofdbehandelaar zonder verplicht te zijn zich te houden aan alles wat is afgesproken als kwaliteitsindicator voor goede zorg in de GGZ en niet gehinderd door enige theoretische kennis van ernstig psychiatrische problematiek, maar met een grote kokervisie en veel blinde vlekken en zwarte gaten, veel te lang doorgaat met patiënten met ernstige problematiek met een arsenaal aan psychiatrische (te classificeren) problematiek die al láng doorverwezen had moeten worden, maar du moment een patient zich suïcidaal opstelt (en de POH wakker wordt, toch nog een geluk) met spoed aangemeld moeten worden en direct gezien moet worden in de crisisdienst door mij als psychiater, die de kastanjes uit het vuur mag halen en de aangerichte rommel door slecht hulpverlenersschap moet opruimen.

    Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Zowel inhoudelijk als economisch totaal onacceptabel. Er wordt slechte zorg geleverd (patient is suïcidaal, de klachten zijn vele malen verergerd of hoezo EMDR bij de POH-GGZ??) en is vele malen duurder omdat het gevolg is dat vervolgens de hoogste in de boom (psychiater) via de duurste DBC (crisisdienst) overuren moet draaien om alleen toe te komen de schade te beperken, waarna alsnog een patient naar de SGGZ moet voor hulpverlening. Besparing: 0. Sterker nog. Negatief. En de patient is zieker dan ooit.

    Oplossing: Schoenmaker blijf bij uw leest en ken uw rol en uw beperkingen. Wees een poortwachter als vervanger van de huisarts die dit normaal deed. Behandel alleen op klachtsymptoom (zoals ooit is afgesproken). Als er vermoeden is op een DSM classificatie, verwijs door. Als behandeld wordt stel een behandelplan op met SMART doelen op basis van de klachten met een vastgesteld aantal zittingen en een einde. Doelen bereikt: einde hulpverlening. Doelen niet bereikt: doorverwijzen naar het volgende Echelon. As simple as that. Als dat niet glashelder wordt gecommuniceerd is het wachten op problemen. Kennelijk blijkt dit uit overmoed, onwetenheid, naïviteit, angst, schuld, arrogantie, geldbelustheid? nu toch te gebeuren.
    P. Reijnen, psychiater, @DeKinderPsych

    1. Glasheldere samenvatting van Paul Reijnen. Het is bij alles de vraag, wat de huisartsen gaan vinden als zij merken, dat hun praktijken veranderd zijn in psychiatrische poliklinieken, met onvoldoende gekwalificeerd personeel. Dat gaan we de komende maanden meemaken. Mevrouw Nicolai heeft die ontwikkeling aanmerkelijk gestimuleerd.

      1. De wrijving zal ontstaan wanneer de huisarts gaat bemerken dat de POHGGZ niet is opgeleid om (complexe) stoornissen efficiënt en duurzaam te behandelen. Bij een grote groep patiënten zal dat wel los lopen, zij weten toch niet dat ze misschien elders beter geholpen hadden kunnen worden. Een andere groep wordt zieker, recidiveert, of in sommige gevallen nog erger…zoals collega psychiater Reijnen hierboven beschrijft.

        Dit laatste herken ik zelf ook. Ik krijg dan een patiënt in de basis gen ggz die half in crisis verkeert na 3-5 maanden bij de POH te zijn geweest. In de voortgangsrapportages van de POH lees ik dat er op verschillende momenten is vastgesteld dat doorverwijzing niets zou toevoegen. De POH kan toch ook prima CGT, EMDR, complexe diagnostiek?…

        Ik vind dat de POHGGZ een belangrijke schakel in de keten is. Zij kunnen veel mensen op een goede manier ondersteunen en overvraging van duurdere zorg wat beperken. Het is alleen maar een kwestie van dit in goede banen leiden: er moet een systeem komen dat er op toeziet dat de POH zich beperkt tot klachten of subklinische problemen, en preventie. Als er méér speelt, dan kan de POH een zeer nuttige rol spelen in het met de patiënt nadenken over de juiste verwijzing.

        Nu is er nauwelijks regie. Er zijn zeker huisartsen die er bovenop zitten en zeer scherp zijn op de taken van de POH. Maar helaas heeft niet iedere huisarts hier tijd voor, of is de financiële prikkel toch te sterk.

    2. Helemaal eens met Paul. De bedoeling van de POH-GGZ was om de huisarts te ondersteunen, net als de POH-SOMATIEK. Dit gebeurt in onze praktijk dan ook, via ’t spreekuur van de huisarts wordt eventueel een afspraak bij de POH-GGZ gemaakt. Of om te inventariseren welke verwijzing naar welke instantie ’t beste is, of kortdurende behandeling bij lichte(re) hulpvraag.
      Dan zijn er nog een paar patiënten die doorverwezen zijn naar GZZ, maar omdat deze geen eigen bijdrage kunnen betalen, dit niet doen. Zij blijven dus ‘hangen’ bij de POH-GGZ. Geen wenselijke situatie inderdaad, maar zij zouden anders op het spreekuur van de huisarts terecht gekomen zijn. Pappen en nathouden dus.

      Ik denk dat de POH-GGZ, net als de POH-SOMATIEK, geen toegevoegde waarde heeft. De POH-GGZ is een alibi om de GZZ af te breken. Dat deze onmogelijk de juiste kwaliteit kan bieden staat buiten kijf. Maar net als andere alibi-zorg, gaat het niet om kwaliteit in Den Haag.

      En de huisarts(praktijk), het afvoerputje van de Zorg, zal uiteindelijk nog meer Zorg moeten gaan verlenen en ongetwijfeld weer gratis-en-voor-niets. Het MBI zal echt met grote graagte worden ingezet om de ‘overschrijdingen’, veroorzaakt door extra werk, te ‘compenseren’.

  23. Reële zorgen, zo lijkt me. Wat kunnen GZ-Psychologen doen om deze situatie te verbeteren? Allereerst denk ik dat de POH-GGZ haar eigen grenzen beter kan afbakenen als zij weet wie er in haar omgeving op dit gebied werkzaam is en waartoe die in staat is. Hoe goed kent u elkaar? Verder kan het helpen om ketenafspraken te maken. Bijvoorbeeld over het gebruik van een screener, die de POH-GGZ (en huisarts) in een vroeg stadium kan ondersteunen bij de vraag wie voor deze specifieke patiënt de best passende zorgverlener is. In sommige regio’s bestaat daarnaast de mogelijkheid van collegiale consultatie. Bij twijfelgevallen kijkt een psycholoog / psychiater dan even mee met de POH-GGZ.

  24. Als incidenteel totaal uitgeputte mantelzorger van een inwonend persoon met mentale problemen werd mij een ernstige psychische ziekte aangepraat door de POH GGZ Rijp voor tweedelijnszorg, vond ze. En ik mocht helemaal niets zeggen over de absurd zware mantelzorgtaken, waarbij ik geen professioneel advies kon krijgen. Alleen de persoon zelf kan hulp krijgen, de mantelzorger niet. Alsof je een pleegkind in huis neemt zonder professionele steun. Ik mocht van de POH alleen iets over mijn eigen ‘afwijkingen’ zeggen. Die overigens al snel over waren toen ik bij een aantal gewone mensen kon uithuilen.

  25. In de laatste Nieuwsbrief van de Nederlandse Vereniging POH-GGZ stelde hun voorzitter mevrouw Nicolai:
    “De POH-GGZ verwijst in principe alleen als het niet anders kan, als er stagnatie optreedt, of als er sprake is van zeer ernstige stoornissen. Zorg dichtbij, in de huisartsenpraktijk en bij de POH-GGZ, voldoet echter in de meeste gevallen prima bij de meeste psychische klachten!”
    https://poh-ggz.nl/vereniging/nieuwsbrieven/148-nieuwsbrief-2e-kwartaal-2015

    Deze breuk met BA GGZ, zorgzwaartecriteria HHM en functie en competentieprofiel LHV/NHG /NZa https://www.poh-ggz.nl/images/pdf/Functie-en-competentieprofiel-POH-GGZ-DEF-voor-website.pdf kreeg niet alleen veel kritische reacties van de vrijgevestigde psychologen in de GBGGZ maar ook van huisartsen, psychiaters en sommige POH-GGZ.
    Wij merken in het veld dat veel partijen het niet zo heel erg vinden dat de POH-GGZ veel ernstiger problemen behandelt dan was afgesproken.
    Allereerst zijn er veel POH-GGZ’s die jarenlang bij instellingen hebben gewerkt en denken dat zij dezelfde kwaliteit kunnen leveren als Gz-psychologen. Soms gebruiken zij daarbij psychotherapeutische methoden als EMDR (google EMDR en POH-GGZ)
    GGZ-instellingen verwijzen hun chronische patiënten eerder naar POH-GGZ (vaak ex-collega’s) dan naar vrijgevestigden in de GBGGZ. De huisartsen verwijzen ook regelmatige patiënten met depressie en angst naar de POH-GGZ omdat de patiënt daar geen ER hoeft te betalen. Ook patiënten zoeken vaak de goedkoopste hulp en vragen dan aan de huisarts om een verwijzing naar de POH-GGZ (zeker als dat ook nog een psycholoog is!)
    De zorgverzekeraars zien ook graag een “POH-GGZ Plus” omdat zij de vrijgevestigde psychologen lastig vinden en op deze manier kunnen zij toch blijven voldoen aan hun zorgplicht.
    De VGZ attenderen hun verzekerden expliciet op deze mogelijkheid.
    Op hun website staat: De POH-GGZ kan lichte en matige angststoornissen en depressie behandelen. In dit geval heet het dan Preventie:
    https://www.vgz.nl/vergoedingen/psychologische-zorg
    In al deze gevallen prevaleren economische motieven en niet de kwaliteit van de hulp!

    Frits Bosch
    Lees ook mijn blog: https://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/33605_droom_van_een_vrije_psycholoog/

    1. Deze voorzitter voelt goed aan wat haar achterban graag wil.

      De gbggz wordt op deze manier verplaatst naar de huisartsenzorg en de huisartsen lijken dit best een prima plan te vinden. GZ-psychologen kunnen over een paar jaar gaan solliciteren bij de huisarts voor schaal 55 als de trend zich voortzet, tenminste als er dan nog vacatures zijn.

      Ik geloof alleen niet dat niemand dit had zien aankomen. Ik weet niet of ik wat heb gemist, maar wat vinden onze beroepsverenigingen hier nu officieel van? Hoe gaat de GZ-psycholoog inspelen op deze ontwikkelingen? Ik denk wel dat er iets moet gebeuren, zowel voor het eigen brood als de kwaliteit van de patientenzorg.

      1. Dat beeld dient zich ook wel eens aan bij mij. Maar ik realiseer me dan dat kwaliteit uiteindelijk komt bovendrijven. Dat de voorzitter van POH-GGZ enorme kansen ziet is duidelijk. Door alle bezuinigingen liggen die er ook voor de POH. Daar zit een aardige dosis opportunisme bij.

        Op enig moment gaat er wrijving ontstaan als mensen behandeld worden door een POH-GGZ die onvoldoende geschoold is voor de problematiek waarmee men zich meldt. Dan zal men zich realiseren dat GZ-psychologen en psychiaters niet voor niets 6-10 jaar academische studie hebben gedaan.

        Ik ben het met je eens dat we niet moeten afwachten totdat dit vanzelf gebeurt. Onze verenigingen moeten zich duidelijk uitspreken en laten zien waarom kwaliteit loont. Dit moet gebeuren richting beleidsmakers, maar zeer zeker ook richten patiënten. Als men eenmaal weet welk soort behandelaar er tegenover zich zit, dan kan ook de patiënt daarin andere keuzes maken dan de goedkoopste.

  26. Zowel de gedetacheerde POH-er als de POH-er die alleen bij de huisarts zit zijn mij een doorn in het oog. De zelfstandige GZ-psycholoog in de basis GGZ wordt een niche voor de intelligente, iets meer bemiddelde, tikje eigenwijze cliënt.

    1. Het schrijnende daarvan vind ik dat patiënten zelf veelal geen idee tegenover wie ze zitten.
      Zij denken volgens mij vaak dat ze inderdaad tegenover die GZ-psycholoog zitten waarover jij spreekt.
      In het veld hoor ik verhalen dat POH-GGZ’s deze nieuwe status helemaal niet vervelend vinden, waar ik me wel iets bij kan voorstellen.

      1. De POH zal in eerste instantie zeker tevreden zijn, als hij/zij door de client gezien wordt als een gekwalificeerd behandelaar. Maar dat slaat snel om in wat anders. Op korte termijn zal duidelijk worden dat de cliënt ook de bijbehorende verwachtingen heeft. En dan merkt de POH dat er een verantwoordelijkheid ontstaat die niet meer past bij de bescheiden taakstelling. Dit proces laat zich moeilijk terug draaien. De sprong voorwaarts is aantrekkelijk. Maak dan van de POH een specialist, een echte behandelaar. En wil minister Schippers dat?

        1. Van de POH een specialist maken? Dan zijn we terug bij af, want dan heb je het gewoon weer over een post-academisch geschoold BIG-geresitreerd psycholoog of psychiater. Dan heb je het dus over de oude eerstelijnspsychologie. Juist….waarom is in vredesnaam voor dit systeem gekozen? Dit zagen we natuurlijk aankomen.

          Let wel: ik ben vóór taakherschikking. Als een HBO-geschoold SPV zich verder bekwaamt tot bijvoorbeeld cognitief-gedragstherapeutisch medewerker (VGCT-registratie), dan kan deze prima een aantal behandelingen overnemen van GZ-psychs en psychiater-psychotherapeuten. Maar in de GGZ is dan wel de kwaliteit gewaarborgd doordat zo’n SPV nooit volledig zelfstandig functioneert. In het team kijkt er altijd een psychiater/kp/gz mee of wordt de spv gesuperviseerd.

          Dat systeem werkt prima. Waarom dan ineens helemaal vooraan bij de poort een dergelijke kracht volledig zelfstandig laten functioneren? De wereld op z’n kop.

          Een praktische oplossing zou kunnen zijn om de POH te koppelen aan de basis generalistische ggz en dit te bekostigen vanuit huisartsengelden. Er kijkt dan altijd een hoofdbehandelaar mee en die kan meedenken en de POH efficiënt inzetten. Daarmee kan de POH nog steeds laagdrempelig mensen helpen waarvoor een GZ-psych of psychiater niet nodig is.

          Natuurlijk is er de huisarts die de supervisie over de POH heeft. Maar de huisarts heeft ten eerste lang niet altijd tijd om echt uitgebreid op de inhoud te superviseren. Ten tweede denk ik dat de huisarts niet geschoold is in complexe psychologische diagnostiek en psychotherapeutische behandelingen. Als een POH besluit EMDR, CGT of schematherapie in te zetten, heeft de HA dan de kennis om deze specialistische psychotherapievormen (waar normaal minimaal 6 jaar academische scholing + specialistische vervolgcursussen en leertherapie etc. voor nodig zijn) te superviseren?

          Nee. Bovendien denk ik dat de meeste huisartsen daar zich op termijn helemaal niet bij op hun gemak zullen voelen. Ze zullen dan ook ervaren dat zij zich begeven op een terrein waarop ze zich niet competent voelen. Uiteindelijk zit een HA daar volgens mij niet op te wachten, zelfs niet als het een zak geld oplevert.

  27. Helaas leert de praktijk dat cliënten te lang bij de poh blijven waardoor ze uiteindelijk op t randje van crisis in de sggz komen….dan sta je als hulpverlener al 10-0 achter

    1. En vergeet niet dat de volledige basis generalistische ggz wordt overgeslagen. Mogelijk had hier een crisis voorkomen kunnen worden door ofwel efficiënter te behandelen, ofwel op tijd door te verwijzen na goede diagnostiek.

    2. Vermoedelijk vormt de groep cliënten met een borderline persoonlijkheidsstructuur één van de grootste problemen bij de POH. Ik vraag mij werkelijk af, hoe een POH dergelijke klachten vanuit een huisartsenpraktijk wil behandelen. Zie je het voor je? Cliënt zeer emotioneel, met de typerende conflicten rond hechting en vertrouwen, als POH maximaal 20 minuten gesprekstijd hebben en dan de volgende klant? Kan toch helemaal niet? Denk alleen al aan de begeleiding van de familie – zo noodzakelijk bij “As II problematiek”.

  28. De eerste POH’s waren ervaren hulpverleners die gedetacheerd werden vanuit organisaties voor geestelijke gezondheidszorg. Dit betrof merendeels stressbestendige professionals, die dan weer als nadeel hadden dat zij nogal eens te snel cliënten doorverwezen naar… hun eigen organisatie. Dus in die constructie, detachering, met op zich een goede kans op een sterkere arbeidspositie, zit weer een andere paradox. Volgens mij komt die vorm, ervaren gedetacheerde hulpverleners, nog steeds veel voor. Dat zou dus kunnen betekenen dat er weer te snel wordt doorverwezen naar de Gespecialiseerde GGZ.

    1. Ik lees nogal eens reacties dat een POH-GGZ die de functie zeer ruim invult en stoornissen zelf behandelt, geen probleem is wanneer dit een ervaren zorgverlener is.

      Daarmee ben ik het oneens. Immers, of een verpleegkundige of maatschappelijk nou veel ervaring heeft of niet, dat maakt niet dat deze ineens is opgeleid zoals een GZ-psych, klinisch psycholoog of psychotherapeut.

      Het is niet voor niets dat we de lat voor zelfstandig diagnosticeren en behandeling in de GGZ hebben gelegd op tenminste 6 jaar universitaire opleiding en een BIG-registratie, liefst aangevuld met lidmaatschappen van specialistische psychotherapieverenigingen, die op hun beurt ook weer jaren duren.

      Een POH-GGZ voldoet daar absoluut niet aan, ook niet wanneer deze al 20 jaar als spv werkt. Dat ze wel soms de vrijheid nemen om allerlei typen stoornissen te behandelen, vind ik dus niet passend.

  29. Ik heb 1.5 jaar als poh-ggz gewerkt voor een aantal huisartsen waar ik gedetacheerd was door een ggz-instelling. Vanwege duidelijke afspraken en supervisie werd er na intake doorverwezen als dit aangewezen was.

    Wanneer het takenpakket strikt afgebakend is en het als voortraject kan dienen voor de gbggz-sggz kan de lijn van zorg een meerwaarde hebben. Denk hierbij aan verzamelen van informatie over eerdere behandelingen, eventueel wat testdiagnostiek in de vorm van screening en natuurlijk begeleiding bij de lichte problematiek.

    Wanneer een poh alleen bij een huisarts zit, wordt het ingewikkelder en bestaat het gevaar dat problematiek wordt onderschat of dat de poh zijn eigen kunnen overschat. Eigenlijk zou je de poh dan dus moeten gaan opleiden, maar dan wordt het dus een therapeut…

    Ik maak me door de berichten die ik hoor en lees zorgen over de overschatting van het eigen kunnen van de poh. Ik begrijp dat iedereen graag de therapeut wil uithangen, maar bij professionaliteit past ook bescheidenheid. Het diagnosticeren en behandelen van psychische en psychiatrische problemen blijft in mijn beleving een post-academische aangelegenheid vanwege de complexiteit. Hoe graag we allemaal ook zouden willen dat het te versimpelen is tot wat classificaties uit de dsm, moeten we als hulpverleners (dus ook de poh) erkennen dat het ingewikkelder ligt. Daarmee bewijzen we onze clienten een grotere dienst dan het besparen van 385 euro lijkt me zo.

    1. Zeer eens met deze reactie van Lars.

      Een kerncompetentie van iedere BIG-geregistreerde psycholoog of psychiater is om de grenzen van het eigen kunnen goed te kennen. en daarnaar te handelen. Dat betekent: op tijd doorverwijzen en jezelf niet overschatten.

      Vaak genoeg merk ik in mijn eigen praktijk als vrijgevestigd GZ in de GBGGZ, dat ik mensen op intake zie die eigenlijk in de SGGZ thuishoren. Ik zou dan kunnen besluiten om zelf maar gewoon te behandelen en te zien of ze daarmee voldoende geholpen zijn. Als dat focaal kan, bijvoorbeeld bij een relatief geïsoleerde PTSS of angststoornis naast de complexe persoonlijkheidsproblematiek, dan doe ik dat weleens. Wanneer dit moeilijk of niet prettig voor de patiënt is – omdat deze bijvoorbeeld straks weer met een nieuwe hulpverlener een band moet opbouwen – dan kies ik altijd direct voor doorverwijzing. Wat in ieder geval van enorm belang is, is dat je het transparant bespreekt met de patiënt: “Ik kan u helpen, maar dat heeft deze en deze nadelen. Een verwijzing kan ook, en dat heeft deze voordelen en deze nadelen”. Volgens mij gebeurt dit bij de POH te weinig.

      Het idee van “stepped care” vind ik dan ook vaak niet passend voor de GGZ. Ja, het kan zo zijn dat voor een lichte interventie wordt gekozen terwijl er meer aan de hand is. Maar over het algemeen zijn patiënten gebaat bij het worden behandeld op de juiste plek, bij de juiste hulpverlener.
      Daarvoor is het nodig dat een hulpverlener die aan de poort zit het veld goed kan overzien en goed geschoold is in diagnostiek. Ik betwijfel zeer of de POH-GGZ hiertoe in staat is. In het verleden deed de ELP/GZ dit op een prima manier, maar dit was blijkbaar te duur.

      Wanneer een POH-GGZ maar gewoon begint met behandelen en ziet waar het schip strandt, is de kans levensgroot op verergering van klachten, en bestaat de kans – zoals Paul Betgem schrijft – dat de patiënt helemaal niet meer doorverwezen wil worden. En let op: recent heeft de voorzitter van de Landelijke Vereniging voor POH GGZ gesteld dat zij vindt dat een POH past moet doorverwijzen bij zeer ernstige stoornissen of stagnatie. Go figure…

Comments zijn gesloten