Belangenbehartiging: een deuk in een pakje boter?

19-12-2013


Pieter Dingemanse

Toen de NVGzP mij vroeg om iets te zeggen over belangenbehartiging was mijn eerste gedachte: “is dat wel zinvol, want we slaan toch geen deuk in een pakje boter”.  Mijn tweede gedachte ging uit Calimero: “Want zij (de overheid, de verzekeraars of de grote instellingen)  zijn groot en ik (hulpverlener) ben klein, en dat is niet eerlijk”.  Dat calimerogevoel is wat ik regelmatig om me heen tegenkom.  Deze week nog bij een groep piogs.  die ‘dan maar de diagnose aanpaste’ omdat ‘de verzekeraar ertoe dwong, zodat de klant toch goede zorg krijgt’. En zo voelen wij hulpverleners de druk om ons aan te passen als een soort ‘Calimero’, dit alles ter wille van de klant. Een houding waarmee we onszelf klein maken en de belangen van de klant volgens mij op termijn niet goed dienen.

De cliënt eerst…

Dat brengt mij bij mijn eerste opmerking als het gaat het bij belangenbehartiging. Wiens belang behartigen we? Volgens mij gaat het allereerst om de klant, in dit geval de cliënt met psychische klachten. Die moet voorop staan in een vereniging als de NVGzP, niet met name het belang van de beroepsbeoefenaren.  Goede zorg voor hen is vaak goede psychologische zorg, en die stem kunnen wij laten horen, samen met iedereen die ook voor deze klant wil staan.

Werkgevers, verzekeraars en overheid

Bij belangenbehartiging dacht ik Steven Covey, bekend van “De zeven eisen van goed leiderschap’. Een van zijn belangrijke principes is: ‘eerst  begrijpen en dan begrepen worden’. Eerst snappen wat het belang van de ander is en dan de gezamenlijkheid zoeken. Maar wie moeten we begrijpen? Ik denk vooral aan werkgevers, verzekeraars en ‘Den Haag’.

Werkgevers

Werkgevers willen volgens mij in 2014 vooral (financieel)  overeind blijven en tegelijk goede zorg zo kosteneffectief mogelijk aanbieden.  Psychologische hulp is  vaak zeer kosteneffectief  en psychologen (specialisten) zijn niet duurder dan medici en hebben juridisch vaak (vrijwel) dezelfde  bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Lang niet alle werkgevers zijn hiervan doordrongen.  De NVGzP kan door het verspreiden van best practices laat zien hoe je verantwoordelijkheden in bijvoorbeeld een professioneel reglement kunt regelen en hoe je je als psychologen binnen een organisatie goed kunt organiseren. De NVGzP kan bij de CAO afspraken aan tafel proberen te komen om adequate regelingen ten aanzien van bij & nascholing te organiseren, dit ten behoeve van optimale patiëntenzorg.

Verzekeraars

Wat willen verzekeraars? En met welke afdeling van een verzekeraar praat je? De afdeling inkoop is vaak heel wat anders dan de afdeling innovatie of productontwikkeling.

Verzekeraars proberen de zorg te snappen. Dat doen ze door grote databases aan te leggen (bijv. op basis van ROM-gegevens) en daar conclusies uit te trekken. Maar willen wij ook samen met hen naar data kijken en gezamenlijk conclusies trekken?  Zoeken we hiervoor naar mogelijkheden. Verzekeraars zetten ook projecten op om de zorg te verbeteren. Hierbij is het mogelijk om samen te werken. Een voorbeeld hiervan is Mirro, een gezamenlijk initiatief van een aantal instellingen met een verzekeraar. Wij als hulpverleners kunnen dit soort samenwerking gaan initiëren. De NVGzP kan hierin contacten zoeken en zich mogelijk als intermediair op gaan stellen.

Den Haag

Hoe kijkt ‘Den Haag’ aan tegen de GGZ? Zijn wij een ‘ondoordringbare black box?’ Te duur en weinig beïnvloedbaar, vooral uit op eigen (geldelijk) gewin? Of worden GGZ-werknemers (en hun vertegenwoordigers zoals de NVGzP) bij uitstek gezien als de belangenbehartigers van de cliënt met psychische problemen, net zoals de vertegenwoordigers van bijvoorbeeld de huisartsen? Ik vrees meer het eerste dan het laatste.

Volgens het lezenswaardige boekje van Joris Luyendijk ‘Je hebt het niet van mij maar….’  is de belangrijkste vraag bij belangenbehartiging in Den Haag:  ‘waar zit de macht?’. Zit die wel in Den Haag? Zijn antwoord is: ‘in ieder geval niet bij de politiek’.

Voor de Jeugdzorg gaat de macht het komend jaar over naar gemeentes. Ook daar gaat het meer om de ambtenaren dan om de politiek! Het zijn ambtenaren en ambtelijke instanties zoals NZa en CVZ die de voorstellen maken, daar moet je dus bij zijn.

Een voorbeeld: wie van ons psychologen kende een jaar geleden bureau HHM of weet wie hun ‘experts’ zijn die geraadpleegd zijn? Toch wordt op basis van hun rapport de hele ombouw naar Basis en Specialistische GGZ gedaan, zonder dat bij voorbeeld rekening wordt gehouden met de multidisciplinaire GGZ-richtlijnen. Waar waren (vertegenwoordigers van) psychologen of patiënten om in een vroegtijdig stadium de opdracht en/of eerste concepten bij te stellen en/of te beïnvloeden? Nu is vooral ‘achteraf’ gereageerd, dat resulteerde nauwelijks in een deuk in het pakje boter.

Europa

En dan Europa. Vooralsnog hebben we er nauwelijks mee te maken omdat zorg vooral nationaal wordt georganiseerd. Maar hoe gaat dat in de toekomst? In Nederland heb je de wet BIG en de discussie rondom het hoofdbehandelaarschap. In Engeland zijn er de laatste jaren 6000 HBO-opgeleide mensen (niet alleen psychologen) in een half jaar getraind om protocollen te kunnen uitvoeren. In Wallonië werd (in 2013!) een psychotherapiesessie nog in natura betaald (een halve kip). In Griekenland zijn de laatste jaren de suïcidecijfers geëxplodeerd. Hoe lang duurt het voordat Europa  meer gelijkgetrokken wordt ten aanzien van psychologische zorg? En hoe wordt dit gedaan? Worden best practices vergeleken en wordt er geleerd van het Nederlandse systeem? Of wordt een financiële vergelijking gedaan waaruit geconcludeerd wordt dat het hier wel erg duur is en het twee tandjes minder kan?

Lobby

De drankindustrie heeft alleen al in Europa 250 full-time lobbyisten in dienst, om wet- en regelgeving voor hen positief te beïnvloeden.  Psychologen reageerden vooral achteraf op de uitgewerkte voorstellen. om nog een klein deukje in de boter te slaan.

Effectieve belangenbehartiging opzetten is een professioneel vak. En zoals elk vak: dat moet je leren en het kost tijd en geld. Effectieve lobby doe je samen met partners, van NIP en beroepsverenigingen, tot werkgevers en patiëntenorganisaties. De NVGzP zal volgens mij permanent moeten streven naar zulke samenwerking.  De NVGzP kan (met anderen)  professionele lobbyisten inhuren om de belangenbehartiging van onze cliënten te laten groeien van hobbyisme naar professionalisme. Dit om optimale zorg te kunnen blijven bieden aan onze klanten. Want daar doen we het allemaal voor.

Dan laten we Calimero achter ons en slaan we wél een deuk in het pakje boter. Beter nog: we helpen mee om nieuwe boter te maken, die gezond is en goed smaakt!

E-mail: pieter.dingemanse@eft.nl